Archiwum kategorii: Prace magisterskie

Optymalizacja lokalizacji placówek wielkopowierzchniowych w mieście krakowie

rozdział praktyczny pracy mgr

Określenie optymalnej lokalizacji to jedno z podstawowych zadań przy otwieraniu nowej placówki handlowej, nie tylko wielkopowierzchniowej. Dobrze opracowana strategia lokalizacji i wejścia na rynek istotnie wpływa na rentowność i sprawność przedsiębiorstwa.

Dawniej problematyka doboru odpowiedniego miejsca na placówkę handlową dotyczyła głównie wsi. To właśnie tam, gdzie znajdowało się wiele mniejszych terytorialnie jednostek administracyjnych,  należało się zastanawiać nad wyborem dobrej lokalizacji. Obecnie problem ten dotyczy placówek wielkopowierzchniowych w dużych miastach. Chodzi o to by zlokalizować ośrodek handlowy, tak aby ważone odległości od obsługiwanych przez niego obszarów bądź skupisk ludności były możliwie jak najmniejsze, przy czym wagami są liczby mieszkańców tych obszarów.[1]

Poniżej przedstawiona została metoda obliczenia optymalnej lokalizacji sieci handlowej, oraz badania przeprowadzone na terenie trzech dzielnic Krakowa.

Ponieważ nie znane są odległości między ośrodkiem a dzielnicami miasta, przyjmuje się, iż można je przedstawić na układzie współrzędnych w postaci linii prostych łączących poszczególne punkty o współrzędnych xi, yi z niewiadomym punktem x, y, których długości można wyrazić za pomocą poniżej przedstawionego wzoru.

Ponieważ odległości te po przemnożeniu przez liczbę ludności mają być możliwie jak najmniejsze, kryterium optymalizacji zapisujemy więc za pomocą poniżej przedstawionego wzoru.

gdzie:

mi- liczba mieszkańców w obszarze i,

xi, yi – współrzędne położenia obszaru i,

x, y – współrzędne lokalizacji ośrodka.

Po odpowiednich przekształceniach powyższego wzoru wyznaczono wzory obliczające współrzędna lokalizacji ośrodka, przedstawiono je poniżej.

Jak wynika z powyższych wzorów, współrzędne ośrodka handlowego są ważonymi średnimi arytmetycznymi współrzędnych położenia obszarów grawitujących do danego ośrodka. Wyznaczenie takich współrzędnych jest niezwykle pracochłonne, gdyż musi odbywać się na drodze iteracyjnej ze względu na większą liczbę niewiadomych niż równań. Niewiadomymi są tu bowiem nie tylko wartości współrzędnych, ale również odległości występujące w wagach. Arbitralne ustalenie współrzędnych umożliwia wyznaczenie odległości, które pozwalają wyznaczyć skorygowane współrzędne, a te z kolei pozwalają obliczyć nowe odległości itd., proces więc przebiega etapowo. Arbitralną wartość współrzędnych można ustalić jako średnią arytmetyczną  obszarów obsługiwanych ważoną początkowo tylko liczbą mieszkańców. W następnych etapach iteracyjnych wagami będą już liczby mieszkańców dzielone przez odpowiednie odległości.[2] Obliczenia zestawia się w tabelach. Proces te kontynuuje się do momentu uzyskania mało znaczących korekt w wartościach współrzędnych, które z każdą iteracją będą się zmniejszać. Można go również przerwać w momencie uzyskania najbardziej odpowiedniego układu lokalizacyjnego w stosunku do rzeczywistej struktury przestrzennej dróg komunikacyjnych w badanym regionie.

Poniżej wyliczono współrzędne optymalnej lokalizacji sieci handlowej dla takich trzech dzielnic Krakowa jak:  II Grzegórzki, III Prądnik Czerwony, XIV Czyżyny. Poniżej na rysunku 4.1 przedstawiono w układzie współrzędnych wyznaczone wcześniej węzły komunikacyjne trzech wybranych dzielnic Krakowa.

Rysunek 4.1 Ośrodki komunikacyjne dzielnic Krakowa w układzie współrzędnych

Źródło: opracowanie własne na podstawie mapy w załączniku nr 2

Obliczamy wstępną lokalizację placówki wielkopowierzchniowej według poniżej przedstawionego wzoru.

Dalsze etapy obliczeń przedstawione zostaały w tabelach 4.1, 4.2, 4.3, 4.4, 4.5.

Na podstawie otrzymanych współrzędnych obliczone zostały odległości między optymalną lokalizacją placówki wielkopowierzchniowej, a wyznaczonym dla każdej dzielnicy (w poprzednim rozdziale) punktem komunikacyjnym (di).

Tabela 4.1 Liniowa optymalizacja lokalizacji placówki wielkopowierzchniowej (krok 1)

Numer dzielnicy Współrzędne

ośrodka komunikacyj-nego dzielnicy

Współrzędne ośrodka Odległ-ści

di

(km)

Liczba miesz-kańców mi/di mi/di xi mi/di yi
xi yi x y
O1 20 60 30,56 37,05 1,04 48767 46891,35 937827 2813481
O2 0 10 30,56 37,05 1,72 35390 20575,58 0 205755,8
O3 100 30 30,56 37,05 2,08 22997 11056,25 1105625 331687,5
Razem: 78523,18 2043452 3350924,3

Źródło: opracowanie własne

Podstawiając  do wzoru otrzymane wyniki wyliczamy kolejne, bardziej szczegółowe,  optymalne współrzędne punktu lokalizacji optymalnej placówki wielkopowierzchniowej.

Wyznaczona placówka została umiejscowiona w układzie współrzędnych rysunek 4.2.

Rysunek 4.2 Lokalizacja optymalnej placówki wielkopowierzchniowej po 1 kroku obliczeń

Źródło: opracowanie własne

Na podstawie otrzymanych współrzędnych w 1 kroku badań, obliczone zostały odległości między optymalną lokalizacją placówki wielkopowierzchniowej, a wyznaczonym dla każdej dzielnicy punktem komunikacyjnym (di).

Tabela 4.2 Liniowa optymalizacja lokalizacji placówki wielkopowierzchniowej (krok 2)

Numer dzielnicy Współrzędne

ośrodka komunikacyjne-go dzielnicy

Współrzędne ośrodka Odległo-

ści

 

Liczba miesz-kańców
x Y
O1 20 60 26,02 42,67 0,8 48767 60958,75 1219175 3657525
O2 0 10 26,02 42,67 1,76 35390 20107,95 0 201079,5
O3 100 30 26,02 42,67 2,96 22997 7769,26 776926 233077,8
Razem: 88835,96 1996101 4091682,3

Źródło: opracowanie własne

Podstawiając do wzoru otrzymane wyniki wyliczamy kolejne optymalne, jeszcze bardziej szczegółowe współrzędne punktu lokalizacji optymalnej placówki wielkopowierzchniowej.

Wyznaczona w 2 kroku badań placówka została umiejscowiona w układzie współrzędnych rysunek 4.3.

Rysunek 4.3 Lokalizacja optymalnej placówki wielkopowierzchniowej po 2 kroku obliczeń

Źródło: opracowanie własne

Na podstawie otrzymanych współrzędnych w 2 kroku badań, obliczone zostały odległości między optymalną lokalizacją placówki wielkopowierzchniowej, a wyznaczonym dla każdej dzielnicy punktem komunikacyjnym (di).

Tabela 4.3 Liniowa optymalizacja lokalizacji placówki wielkopowierzchniowej (krok 3)

Numer dzielnicy Współrzędne

ośrodka komunikacyjne-go dzielnicy

Współrzędne ośrodka Odległ-ości Liczba miesz-kańców
x y
O1 20 60 22,46 46,06 0,56 49767 88869,64 1777392,8 5332178,4
O2 0 10 22,46 46,06 1,68 35390 21065,48 0 210654,8
O3 100 30 22,46 46,06 3,2 22997 7186,56 718656 215596,8
Razem: 117121,68 2496048,8 5758430

Źródło: opracowanie własne

Podstawiając do wzoru otrzymane wyniki wyliczamy bardziej dokładne  współrzędne punktu lokalizacji optymalnej placówki wielkopowierzchniowej.

Wyznaczona w 3 kroku badań placówka została umiejscowiona w układzie współrzędnych rysunek 4.3.

Rysunek 4.4 Lokalizacja optymalnej placówki wielkopowierzchniowej po 3 kroku obliczeń

Źródło: opracowanie własne

Na podstawie otrzymanych współrzędnych w 3 kroku badań, obliczone zostały odległości między optymalną lokalizacją placówki wielkopowierzchniowej, a wyznaczonym dla każdej dzielnicy punktem komunikacyjnym (di).

Tabela 4.4 Liniowa optymalizacja lokalizacji placówki wielkopowierzchniowej (krok 4)

Numer dzielnicy Współrzędne

ośrodka komunikacyjne-go dzielnicy

Współrzędne ośrodka Odległ-ości Liczba miesz-kańców
x Y
O1 20 60 21,31 49,17 0,44 49767 113106,81 2262136,2 6786408,6
O2 0 10 21,31 49,17 1,76 35390 20107,95 0 201079,5
O3 100 30 21,31 49,17 3,28 22997 7011,28 701128 210338,4
Razem: 140226,04 2963264,2 7197826,5

Źródło: opracowanie własne

Podstawiając do wzoru otrzymane wyniki wyliczamy kolejne optymalne współrzędne punktu lokalizacji optymalnej placówki wielkopowierzchniowej.

Wyznaczona w 4 kroku badań placówka została umiejscowiona w układzie współrzędnych rysunek 4.5.

Rysunek 4.5 Lokalizacja optymalnej placówki wielkopowierzchniowej po 4 kroku obliczeń

Źródło: opracowanie własne

Na podstawie otrzymanych współrzędnych w 4 kroku badań, obliczone zostały odległości między optymalną lokalizacją placówki wielkopowierzchniowej, a wyznaczonym dla każdej dzielnicy punktem komunikacyjnym (di).

Tabela 4.5 Liniowa optymalizacja lokalizacji placówki wielkopowierzchniowej (krok 5)

Numer dzielnicy Współrzędne

ośrodka komunikacyjne-go dzielnicy

Współrzędne ośrodka Odległ-ości Liczba miesz-kańców
x Y
O1 20 60 21,13 51,33 0,36 49767 138241,66 2764833,2 8294499,6
O2 0 10 21,13 51.33 1,84 35390 19233,7 0 192337
O3 100 30 21,13 51,33 3,28 22997 7011,28 701128 210338,4
Razem: 164486,64 3465961,2 8697174,4

Źródło: opracowanie własne

Podstawiając  do wzoru otrzymane wyniki wyliczamy kolejne optymalne współrzędne punktu lokalizacji optymalnej placówki wielkopowierzchniowej.

Wyznaczona w 5 kroku badań placówka została umiejscowiona w układzie współrzędnych rysunek 4.6.

Rysunek 4.6 Przedstawienie optymalnej lokalizacji sieci handlowej dla trzech dzielnic  Krakowa w układzie współrzędnych

Źródło: opracowanie własne

Obliczenia zostały przerwane na piątym etapie, gdyż różnice w kolejnych wartościach obliczonego punktu w układzie współrzędnych były już niewielkie, a także gdyż punkt lokalizacji optymalnej placówki wielkopowierzchniowej prawie pokrywał się z już istniejącą placówką KrakChemii. Tak słabe wyniki tej już istniejącej placówki, w porównaniu z pozostałymi objętymi badaniami sklepami, jest najprawdopodobniej spowodowane dużo mniejszą powierzchnią sprzedażową tej placówki. Dlatego też idealnym rozwiązaniem byłaby modernizacja KrakChemii, przede wszystkim pod względem wielkości.


[1] S. Mynarki, Metody analizy i optymalizacji obrotu towarowego, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1976, s. 75

[2] Ibidem, s. 76

Pytania z analizy 2

  1. Przedsiębiorstwo zaciągnęło kredyt bankowy 3-letni. Wskaż miejsce w analizie finansowej.

W  BILANSIE w pasywach pojawi się lub zwiększy pozycja zobowiązania długoterminowe (kredyty i pożyczki). W aktywach w zależności od tego na co był zaciągnięty ten kredyt (może pojawić się np. nowo zakupiony środek trwały-budynek, budowla lub grunty pod wynajem. Część środków z zaciągniętego kredytu może zostać przekazana na pokrycie wymagalnych zobowiązań i wtedy w pasywach zmniejszy się poziom zobowiązań.

W RZIS pojawią się w kosztach finansowych odsetki związane ze spłatą kredytu.

W RPP pojawią się wpływy z działalności finansowej w wysokości zaciągniętego kredytu, a także wydatki związane z obsługa długu.

  1. Wzrosły należności i zobowiązania wobec obligatoriuszy. Spadły zapasy, zob. wb. kredytodawców i wb. dostawców. Powiąż z RPP i bilansem ruchu.

Wzrost należności wb. odbiorców może świadczyć o zwiększonej sprzedaży, z której jednak nie osiągnięto wpływów środków pien. ponieważ odroczony jest termin płatności.. Wzrost zobow wb. obligatoriuszy mógł być spowodowany emisją dodatkowych akcji, z której wpływy  pokryły część zobow wb kredytodawców i dostawców.

W RPP korygujemy zysk netto odejmując wartość powstałych należności i dodając wartość wyprzedanych zapasów. We wpływach środków pien. z działalności finansowej pojawi się wartość emisji (wzrost zobow. wb. obligatoriuszy), a w wydatkach wartość spłacanych kredytów, a tym samym zapewne odsetki.

  1. Treść oraz zastosowanie w analizie finansowej zysku operacyjnego i zysku netto

Zysk operacyjny to zysk z podstawowej działalności przedsięb. Jego wartość świadczy o efektywnym wykorzystaniu majątku w działalności, do której p-bo zostało powołane.

Zysk netto, wykazywany zarówno w RZIS jak i BILANSIE po stronie pasywów ( w KW ). To ta część zysku, która pozostaje do dyspozycji która pozostaje do dyspozycji właścicieli, decyduje o poziomie stopy zwrotu dla właścicieli (zysk netto) mierzonej stopą rentowności i poziomem kapitału własnego.         Im większy stosunek ZN/ZO tym mniejsze obciążenie zysku operacyjnego kosztami finansowymi i podatkiem dochodowym.

W p-bie poziomy ZO i ZN służą analizie:

1)efektu dziwni finansowej, który określa zmiana zysku netto/zmiany zysku operacyjnego

2) rentowności : handlowej ZN/S, ekonomicznej  czyli stopy zysku ROA=ZO/A i finansowej ZN/KW

3) struktury przepływów pieniężnych ZN/PPO

  1. Wzrósł udział kapitału obcego w kapitałach ogółem, spadła relacja Zn do Zo i spadła stopa zysku. Oceń sytuację i uzasadnij.

Wzrost KO wiąże się zapewne z zaciągnięciem przez p-bo kredytu, lub wzrost zobowiązań wb. dostawców. Spadek relacji ZN/ZO wskazuje, że podstawowa działalność p-ba przynisi coraz to mniejsze zyski, a tym samym mniej efektywnie wykorzystuje posiadane zasoby, o czym świadczy spadek stopy zysku.

Ponadto spadek ZN/ZO może być spowodowany wzrostem kosztów odsetkowym związanych z zwiększeniem kapitału obcego.

  1. Kiedy mamy do czynienia z ujemnym efektem dźwigni finansowej?

DFL= %zmiana EPS/ % zmiana EBIT          lub          DFL= EBIT/ EBIT – ODSETKI

Ujemny efekt DF występuje, gdy stopa zysku, czyli ROA < średniego ważonego kosztu kapitału obcego skorygowanego o tarcze podatkową czyli lub wtedy gdy poziom odsetek jest wyższy od ZO.

  1. Kiedy mamy do czynienia z ujemnym efektem dźwigni finansowej?

realną – przepływy pien.

potencjalną – rachunek wyników

Realną możliwość można ocenić za pomocą wskaźnika wewnętrznego finansowania inwestycji.

Wsk. wew. fin. inw. = Cash flow Ι / inw. w maj. trwały – gdy jest > 100 to nadwyżka przekracza potrzeby inwestycyjne

  1. Nastąpił wzrost amortyzacji w środkach pieniężnych z działalności operacyjnej. Oceń zaistniałą sytuację.

Jeżeli wzrost amortyzacji doprowadził do sytuacji gdzie:

Am / środki pien. z dział. operac. > 1 tzn., że przedsiębiorstwo wykorzystuje Am na pokrywanie wydatków operacyjnych. Jest to sytuacja niekorzystna ponieważ Am jest instrumentem gromadzenia środków pien. na wydatki głównie na inwestycje odtworzeniowe. Natomiast jeżeli wzrost amortyzacji jest związany ze wzrostem aktywów przedsiębiorstwa w wyniku poczynionych inwestycji to ten wzrost ma charakter neutralny podobnie ma to charakter neutralny jeżeli wzrost amortyzacji był spowodowany zmianą wyceny lub sposobu amortyzacji składników majątku.

  1. AO / Zobow. bieżące <1 Zinterpretuj sytuację i podaj jej przyczyny.

Wskaźnik ten jest statyczną miarą pozwalającą ocenić krótkoter. płynność fin. p-ba. Jeżeli <1 to oznacza to, że w p-bie występuje niedopłynność a p-bo prowadzi agresywną strategie finansowania. Posiadane AO nie wystarczają na pokrycie zob. bieżących. Im mniejszy wsk. tym większe ryzyko niewypłacalności i mniej środków na obsługę długu. Zbyt ryzykowna działalność może doprowadzić do nie uzyskania w chwilach trudności kredytu. Przyczyna takiej sytuacji może być:

1) ryzykowna i nieracjonalna działalność p-ba

2)pogorszenie sytuacji finansowej i pozycji firmy na rynku

3) wykorzystywanie pozycji konkurencyjnej wobec dostawców

  1. Jakie warunki decydują o zachowaniu płynności długoterminowej? Uzasadnij
  • struktura kapitału – im większy udział kapitału stałego tym większa szansa na zachowanie długoterminowej płynności, bo jest to lepsze źródło fin większa wiarygodność na rynku fin.
  • struktura majątku – im więcej majątku obrotowego tym mniejsze prawdopodobieństwo utraty płynności, bo łatwiej go spieniężyć
  • struktura kosztów – im mniej kosztów stałych tym mniejsze prawdopodobieństwo utraty płynności
  • struktura podziału zysku – im mniej zysku jest przeznaczanych na wypłatę dywidend tym przedsiębiorstwo zapewnia sobie bardziej stabilne źródła finansowania
  • struktura źródeł finansowania aktywów obrotowych – im większy udział kapitału stałego w fin AO tym mniejsze prawdopodobieństwo utraty płynności
  • struktura przepływów pieniężnych – – im większy udział przepływów z podstawowej działalności tym mniejsze prawdopodobieństwo utraty płynności
  1. akcyjna zdecydowała się na emisję akcji. Podaj skutki ekonomiczne z uwzględnieniem poszczególnych obszarów analizy.

W bilansie wzrost kapitałów własnych – wzrost może pojawić się zarówno w kapitale podst jak i w zapasowym w postaci agio. Wzrost KW spowoduje zwiększenie poziomu aktywów poprzez wzrost SP lub AT w wyniku przeznaczenia środków na inwestycje.

RZIS- wystąpią koszty finansowe związane z przeznaczeniem środków na emisję akcji.

RPP- DF-  nastąpi wzrost środków równy wartości emisji pomniejszonej o jej koszty. Emisja będzie także wykorzystana w przepływach z działalności operacyjnej jako wzrost środków pieniężnych lub w działalności inwestycyjnej jako wydatek związany z nakładami inwestycyjnymi.

  1. Podaj wskaźniki wypłacalności. O czym one informują?

Do wsk. wypłacalności zaliczamy:

1) Wskaźnik zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu z nadwyżki fin = ZN+AM/Rata Kapit + odsetki – wskaźnik ocenia potencjalną zdolność przedsiębiorstwa do obsługi długu

2) Wskaźnik zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu z przepływów z pien z dz. Operc = PPzDO/ Rata Kapit + odsetki – wskaźnik ocenia realną możliwość do regulowania zob

3) Wskaźnik ogólnego zadłużenia = Zob/Aktywa – informuje, w jakim stopniu posiadany majątek jest w stanie pokryć zobowiązania firmy

4) wskaźnik pokrycia zobowiązań długoterminowych AT= AT/ZD – informuje w jakim stopniu długoterminowe fin ma zabezpieczenie w AT.

  1. Wystąpiła sytuacja: O, I, F+. Podaj przyczyny i skutki takiej decyzji.

To klasyczny przypadek dla p-ba młodego, z perspektywami, rozwijającego się. Firma jest młoda, nie ma stabilnej pozycji na rynku. Dotychczasowa działalność nie przynosi jeszcze wpływów przewyższających wydatki- stad ujemne saldo z DO. P-bo rozwija się i inwestuje, prawdopodobnie zaciągnęło kredyt, gdyż saldo z DF również jest ujemne. Dodatnie saldo z DF wskazuje, że p-bo pozyskuje środki na rozwój, jest pozytywnie postrzegane przez inwestorów i kapitałodawców.

  1. Jeżeli zysk na sprzedaży rośnie o 5%, stopa zysku rośnie o 4%, rentowność kapitałów własnych o 3% to co z tego wynika?

jest: ROE-ROI (Sz) – S (ZO)

ma być: S – ROI – ROE

Sytuacjajest niekorzystna, gdyż w prawidłowo funkcjonującym p-bie ZO powinien rosnąć szybciej niż stopa zysku ROI, a ta z kolei wolniej niż ROE. Tu mamy syt. dokładnie odwrotną. Wolniej rosnący zysk na sprzedaży w stosunku do stopy zysku świadczy o mniej efektywnym wykorzystaniu kapitałów, a wolniej rosnąca rentowność w stosunku do stopy zysku świadczy o źle ukształtowanej strukturze kapitałowej – prawdopodobnie przedsiębiorstwo doświadcza ujemnego efektu dźwigni finansowej.

  1. Co oznacza ujemny kapitał obrotowy?

Ujemny kapitał obrotowy występuje gdy AT>KS lub ZB>AO. Jest konsekwencją wyboru agresywnej strategii finansowania w przedsiębiorstwie z akceptacją dużego ryzyka utraty płynności finansowej. W tym przypadku realizacja wszystkich wymagalnych zobowiązań krótkoterminowych w przedsiębiorstwie wymagałaby naruszenia stanu aktywów trwałych. Część środków trwałych jest finansowana krótkoterminowymi zobowiązaniami. Sytuacja typowa dla przeds. handlowych które wydłużają terminy płatności zobowiązań za dostarczone towary, otrzymują na bieżąco gotówkę w momencie ich sprzedaży. Mają terminy realizacji należności krótsze od terminów spłaty zobow. W ten sposób powstają wolne środki pien. angażowane do finansowania środków trwałych. Ujemny kapitał może posiadać również firma w złej sytuacji finansowej, której grozi  utrata płynności, w sytuacji, gdy nie będzie w stanie uregulować ZB z AO będzie musiała sprzedać część AT.

  1. Uzasadnij tezę że „zysk to nie wszystko”

Zysk sam w sobie ma niewielkie znaczenie informacyjne. Dopiero jego analiza w czasie – porównanie z latami ubiegłymi, czy zestawienie porównawcze z innymi firmami z tej samej branży pozwala na ocenę firmy. dopiero w odniesieniu do takich kategorii ekonomicznych jak majątek, poziom sprzedaży czy kapitał własny daje możliwość oceny danego p-ba poprzez jego rentowność.

Zysk, tworzony przez określone przychody i koszty ujmowane wg zasady memoriałowej, nie zawsze w pełni obrazuje realną sytuację firmy. P-bo może być zyskowne, ale może utracic płynnośc i zbankrutować. Dlatego odzwierciedleniem zysku memoriałowego powinny być ŚP.

  1. Co oznacza KS / MT + stałe elementy MO ?

To wskaźnik pokrycia aktywów obrotowych kapitałem obrotowym. Jeśli p-bo spełnia złotą zasadę finansową KS/AT >1 to oznacza to, że p-bo dysponuje dodatnim kapitałem obrotowym. Jego dodatnia pozycja pozwala ocenić w jakim stopniu pokrywa on aktywa obrotowe.

Gdy >1 to KO pokrywa w pełni stałe elementy AO ( min. stan zasasów i należnośći) i  częściowo zmienne elementy, co świadczy o konserwatywnej strategii finansowania aktywów obrotowych.

Gdy = 1 wyposażenie przedsiębiorstwa w KO ściśle odpowiada finansowaniu stałych elementów AO

Gdy <1 1 kapitał obrotowy finansuje częściowo stałe elementy majątku obrotowego

  1. Zanalizuj powiązanie KW i MT.

KW / AT to wsk. pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym. Im większy tym mniejsze zadłużenia bo spada udział kapitału obcego w pasywach ogółem.  Jeśli jest = 1 to zachowana złota reguła bilansowa.

Majątek najmniej płynny powinien być pokryty kapitałami najdłużej pozostającymi w dyspozycji firmy gdyż taki majątek obciążony jest największym ryzykiem. AT powinny być pokryte stabilnymi źródłami finansowania.

  1. Jeśli wzrósł kapitał obcy i wzrósł Zo to co z tego wynika?

Wzrost KO mógł nastąpić na skutek zaciągnięcia przez p-bo produkcyjne kredytu, wykorzystanego na zakup nowej maszyny, która zwiększyła moce produkcyjne p-ba. Dzieki temu wzrosły przychody ze sprzedaży, co spowodowało wzrost ZO.

  1. Co oznacza że KS / MT + stałe el. MO =1,1 ?

KO w pełni pokrywa stałe elementy AO, tj. min. stan zapasów i należności, a także pozostałą część czyli elementy zmienne AO.

  1. Model Altmana = 2,0. Co z tego wynika?

Wartość indeksu mieści się w przedziale <1,8 – 2,8> co świadczy o tym, że p-bo ma średnie ryzyko ogłoszenia upadłości.

  1. Dźwignia finansowa – wlk., skala, efekty, warunki i skutki

Ten element powinien wskazywać

1) czy p-bo zwiększyło zadłużenie w ramach pojemności zadłużeniowej

2) czy p-bo i w jakim zakresie zabezpiecza warunki dodatniego ef. DF

3) w jakim stopniu wzrost KO wpływa na rentowność KW

Możliwe są 3 efekty:

1) Dodatni efekt DF – wzrost zadłużenia wpływa pozytywnie na zmianę rentowności KW ( wzrost ROE)

2) Ujemny efekt DF – przekroczenie dopuszczalnego zadłużenia, nieoptymalna struktura

3) Efekt neutralny – jeżeli ROI = kosztowi KO, moment zrównania to próg finansowej rentowności kapitału, który wyznacza krańcowy poziom zadłużenia

Warunkiem wystąpienia efektu DF jest udział w strukturze pasywów kapitałów obcych, skutkiem możliwość zastosowania tarczy podatkowej.

  1. Przeds. zanotowało dodatnie przepł. amortyzacyjne. środki pien. wzrosną czy spadną?

Uwarunkowane jest to jak kształtowały się pozostałe przepływy operacyjne. Jeżeli ich wynik był ujemny i wartości bezwzględnej większy do amortyzacyjnych to spadną, a jak nie to wzrosną.

  1. Sposoby wariantowej oceny źródeł finansowania MT. Nie wiem
  2. Od czego zależy rozmiar efektu dźwigni finansowej i jaki jest cel tego badania?

Rozmiar efektu zależy od:

1) pozyskania kapitału – średni ważony koszt kapitału oraz od stopy podatku (im wyższa tym większy rozmiar) – pomniejszanie WACC o efekt tarczy podatkowej

2) majątku przedsiębiorstwa (im mniejszy tym większy efekt)  ponieważ porównuje się stopę zysku ROA z WACCx(1-T) i jak ROA jest większy to uznajemy, że jest pozytywny efekt

3) ZO, który stanowi mianownik ROA, a zatem im wyższe ZO tym możemy zwiększać zadłużenie

4) od relacji Zn/KW która ma być wieksza od ROA, czyli możemy zwiększać zadłużenie, a tym samym rozmiar dźwigni dopóki spełnione są jednocześnie 2 warunki. Zn/kw>ROA >SWKK(1-T)

Celem badania jest określenie jak czy przedsiębiorstwo może się jeszcze angażować kapitał obcy i  zadłużać się i jakie p-bo ma szanse na  pozyskanie KO.


1.Jakie obszary ryzyka można ocenić wykorzystując pozycje bilansowe?

Ryzyko utraty płynności mierzone wskaźnikiem płynności bieżącej ( AO/ Zob. B), szybkiej ( AO- ZAP/ Zob.B) i gotówkowej ( ŚP/Zob.B)

  1. Oceń powiązania miedzy CKG a zmianami przepływów finansowych.

CKG pozwala ocenić przez ile dni kapitał p-ba jest „zamrożony” w finansowaniu zapasów, należności przy uwzględnieniu finansowania przedsiębiorstwa przez jego dostawców i ewentualnych wierzycieli operacyjnych. Wzrost CKG może wskazywać na pogorszenie efektywności gotówkowej p-ba, co uwidocznione jest przy saldzie przepływów pieniężnych z DO.

  1. Oceń rolę w ocenie przedsiębiorstwa księgowego progu rentowności i krytycznego progu gotówki.

Kasowy próg rentowności- to taka sytuacja w p-bie, w której wpływy z DO wystarczają na pokrycie wydatków z DO. Krytyczny punkt gotówki – to taki momet krytyczny, gdzie p-bo wykorzystało środki z amortyzacji, a to jest niezgodne z przeznaczeniem, gdyż amortyzacja powinna być krótkoterminowo lokowana w bezpieczne instrumenty fin.

  1. Jaka rolę w ocenie przedsiębiorstwa odgrywa wartość księgowa i wartość godziwa.

Wartość godziwa jest specyficzną kategorią ceny wykorzystywanej do ustalenia wartości aktywów.

Wartość księgowa – wartość aktywów netto, wartość przedsiębiorstwa określana jako aktywa minus zobowiązania

  1. W przedsiębiorstwie następuje (w okresie t1-t0) spadek indeksu Altmana. Oceń przyczyny zmian.

Spadek indeksu wskazuje na pogarszającą się sytuację w p-bie i Zagrodnie jego upadłości.

Jeżeli indeks <1,86 to p-bo ma duże ryzyko niewypłacalności technicznej i ekonomicznej, zagrożenie upadłością jest bardzo wysokie. Jeżeli indeks mieści się w przedziale <1,86 – 2,8> to ryzyko upadłości jest średnie, a jeśli jest >3 to ryzyko jest niewielkie.

Przyczyną spadku mogła być zła polityka i zarządzanie majątkiem, problemy ze sprzedażą, co spowodowało spadek ZO. Zmienna X3=ZO/A Og. ma największą wagę w modelu i to od tych czynników w głównej mierze zależy sytuacja p-ba.

6*. Przedsiębiorstwo zwiększyło poziom zadłużenia w jaki sposób ocenia się przesłanki i konsekwencje decyzji?

Należy dokonać oceny zmian wysokości zadłużenia w przedsiębiorstwie i wysokości tworzonych rezerw

  • Ocena rezerw i tytułu ich tworzenia ( przyrost rezerw koresponduje ze wzrostem środków pieniężnych)
  • Ocena struktury zadłużenia z podziałem na krótko i długoterminowe
  • Wstępna ocena skutków zmian zadłużenia dla struktury kapitału i wynikającego z tego ryzyka finansowego
  • Ocena ewentualnego ryzyka przekroczenia dopuszczalnego progu zadłużenia w przedsiębiorstwie

Ocena wzrostu zobowiązań krótkoterminowych, za jakiego tytułu ( w jakim stopniu występuje w pozycji zobowiązania wobec dostawców [kredytu handlowego] –  przedsiębiorstwo miało zapłacić ale nie zapłaciło – wpływa na zmian środków pieniężnych – stanowi pozycje korygującą dla tej pozycji

  1. Podaj zakres i sposób oceny kapitału obrotowego.

KO to część KS finansująca AO zgodnie z formułą:

KO= AO – ZOB.B

KO= KS – AT

KO wskazuje na tą część AO, która pozostanie do dyspozycji p-ba po realizacji wszystkich wymagalnych zob. krótkoterminowych.

Oceniając kapitał obrotowy w przedsiębiorstwie uwzględnia się:

  • wysokość kapitału obrotowego i jego zmiany w badanym okresie
  • źródła finansowania kapitału obrotowego
  • związek pomiędzy wysokością kapitału obrotowego i stałymi miarami oceny płynności finansowej
  • podstawowe wskaźniki oceny poziomu kapitału obrotowego: KO/S, KO/śr. m-czne S, KO/A,    KO/śr stan zap. i nal
  1. Oceń czynniki decydujące o zmianie przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej. ??
  1. coś o „pochodzeniu środków” w bilansie ruchu

Analiza pochodzenia środków

Czy głównym źródłem pochodzenia środków był rozwój kapitałowy czy zmniejszenia aktywów jako konsekwencje zmian strukturalnych?

  1. Ocena zmian w kapitale własnym
    1. Przyrost kapitału własnego
      • Ocena w jakim stopniu przyrost kapitału własnego ma charakter realny związany ze wzrostem środków pieniężnych do dyspozycji przedsiębiorstwa ( uwzględniane w rachunku przepływów pieniężnych), a jakim stopniu ma charakter ewidencyjny (przeszacowanie majątku, przekazanie składnika majątkowego w formie aportu, realizacja praw zamiany posiadaczy obligacji zamiennych)
      • Ocena w jakim stopniu przyrost kapitału własnego jest konsekwencją finansowania zewnętrznego ( pozyskania środków z rynku finansowego: emisja akcji, sprzedaż udziałów, dopłaty) , a w jakim stopniu jest konsekwencją finansowania wewnętrznego ( zatrzymania części zysku w spółce – wpływa na przepływy pieniężne)
      • Czy zmiany kapitału własnego zapewniają utrzymanie oczekiwanej stopy zwrotu przez właścicieli mierzonej rentownością kapitału własnego
      • Ocena zmian w strukturze kapitału własnego (poszczególnych elementów)
    2. patrz pyt.6*
    3. Zmniejszenia wartości aktywów
      1. Aktywa trwałe
        • W jakich grupie środków majątkowych nastąpiło zmniejszenie wartości; w jaki stopniu dotyczy środków trwałych , a jakim środków obrotowych
        • Ocena czy zmniejszenie składników majątkowych jest konsekwencją ograniczenia działalności przedsiębiorstwa, czy jest konsekwencja wzrostu efektywności gospodarowania, czy może być symptomem ryzyka utraty płynności
        • Ocena zmian wynikających z umorzenia i amortyzacji części aktywów trwałych
        • W jakim stopniu jest to konsekwencja sprzedaży aktywów
      2. Aktywa obrotowe
        • Zmniejszenie stanu zapasów
        • Spadek należności
        • Spadek krótkoterminowych środków finansowych i spadek środków pieniężnych ( wydatki przekroczyły wpływy danym okresie)

Analiza wykorzystania środków

Jaka cześć środków została na zwiększenie składników majątkowych, a jaka część został przeznaczona na realizacje zobowiązań wobec kapitało dawców i ewentualne pokrycie strat bilansowych?

  1. Zwiększenie aktywów

W jakim stopniu środki zostały zaangażowane w przyrost aktywów trwałych uzasadnionych rozszerzeniem działalności operacyjnej, realizacją inwestycji rzeczowych ( środki trwałe w budowie), a jakim stopniu jest związane z dodatkowym lokowaniem kapitału na rynku finansowym i rynku nieruchomości

W jakim stopniu przyrost aktywów obrotowych wynika z rozszerzenia działalności operacyjnej , w jakim jest związany z przyrostem cen, a w jakim stopniu może być konsekwencja pogorszenia efektywności wykorzystania aktywów obrotowych

  • Przyrost zapasów – > spadek środków pieniężnych
  • Przyrost należności –> spadek środków pieniężnych
  1. Zmniejszenia pasywów

Zmniejszenie kapitału własnego ( umorzenie akcji, pokrycie straty bilansowej)

Zmniejszenie zadłużenia i rezerw

  • Czy to zmniejszenie dotyczy zadłużenia długoterminowego (zmniejszenie ryzyka finansowego), czy zmniejszenia zadłużenia krótkoterminowego ( zmniejszenie zobowiązań wobec dostawców

Analiza – zaliczenie

  1. jak poprawić konkurencyjność firmy
  2. co oznacza wzrost kapitałów własnych w pasywach
  3. co oznacza podział pionowy/poziomy bilansu

Pionowa analiza bilansu polega na badaniu struktury:

  • majątkowej (aktywa)
  • kapitałowej (pasywa)
  • majątkowo – kapitałowej (aktywa – pasywa)

Analiza pionowa bilansu polega na ocenie struktury majątku firmy (analiza aktywów) oraz na ocenie struktury kapitałowej firmy (analiza pasywów). Zmiana sumy bilansowej nie musi powodować zmiany struktury aktywów i pasywów. Brak zmiany struktury bilansu przy wzroście sumy bilansowej jest sytuacją korzystną dla firmy. Stabilna struktura jest atutem firmy. Wzrost udziału majątku trwałego może świadczyć o kłopotach z płynnością lub, że zainwestowano w środki trwałe.

Analiza pozioma bilansu polega na ocenie struktury majątkowo-kapitałowej, tzn. analizujemy relacje pomiędzy poszczególnymi składnikami majątku firmy a finansującymi je kapitałami. Standardowo sprawdza się dwie zasady:
„złotą regułę bilansową” – kapitał własny firmy powinien wystarczyć do sfinansowania całości jej majątku trwałego;
„srebrną regułę bilansową” – kapitał stały firmy powinien wystarczyć do sfinansowania całości jej majątku trwałego i przynajmniej 1/3 majątku obrotowego.

4. obliczyć ROA,ROE, koszt kredytu

                                                  Zysk netto x 100

Zyskowność majątku (ROA) = ogólna  wartość majątku

                                                                        zysk netto

Zyskowność kapitałów własnych( ROE) = kapitały własne

  1. na czym polega efekt dźwigni finansowej

Dźwignia finansowa jeżeli całość majątku byłaby pokryta kapitałami własnymi to ich zyskowność (ROE) równała by się zyskowności majątku (ROA)

Część majątku przedsiębiorstwa znajduje zwykle pokrycie w pożyczkach , kredytach lub innych zobowiązaniach. Jeśli przy tym odsetki płacone od obcych kapitałów są niższe od zyskowności majątku przedsiębiorstwo osiąga dodatkowe korzyści, które znajdują odbicie we wzroście zyskowności kapitałów własnych.

Dodatkową korzyść ,jaką przedsiębiorstwo uzyskuje w rezultacie efektywnego wykorzystania obcych kapitałów , można określić mianem dźwigni finansowej. Odzwierciedla ją różnica między wskaźnikiem zyskowności kapitałów własnych i zyskowności całego majątku.(ROE – ROA)

  1. o czym mówią wskaźniki płynności
  2. zadanie , policzyć wskaźniki płynności i zinterpretować
  1. zadanie
  2. z bilansu obliczyć zysk netto , brutto, ROA, ROE, koszt kredytu10. czym różni się wynik finansowy i stan finansowy.
  • stan finansowy – jest ujęciem statycznym przedmiotu analizy, ustalanym na określony moment (dzień). Obejmuje on stan wyposażenia przedsiębiorstwa w składniki majątku trwałego i obrotowego, środki zaangażowane w inwestycje i wartości niematerialne oraz finansowe pokrycie tych składników z kapitałów własnych lub obcych (zobowiązania)
  • wynik finansowy – jest ujęciem dynamicznym przedmiotu analizy. Ustala się je za pewien okres jako sumę wyników narastających w ciągu miesiąca, kwartału lub roku. Omawiane wyniki finansowe to zyski lub straty ujęte w wielkościach brutto lub netto. Oddziałują na nie takie czynniki jak przychody ze sprzedaży, koszty własne, rozliczenia w formie podatków, dotacji, dywidend, itp.
  1. kapitał pracujący – co to jest? i jego dynamika

Kapitał obrotowy (pracujący) jest alternatywną do krótkoterminowych zobowiązań przedsiębiorstwa i stanowi tę część kapitału stałego, która finansuje aktywa obrotowe w przedsiębiorstwie zgodnie z formułą, że kapitał obrotowy = kapitał stały – aktywa trwałe.

Kapitał pracujący może być wyznaczony jako aktywa obrotowe – zobowiązania krótkoterminowe.

  1. analiza pozioma/pionowa

Pozioma – porównawcza, horyzontalna

Polega na polega na porównywaniu poszczególnych pozycji sprawozdania finansowego za dwa lub więcej kolejnych okresów sprawozdawczych; jest to analiza porównawcza danych.

Ma na celu ukazanie zmian (wzrostu lub spadku) wartości badanych pozycji w czasie Zmiany przedstawia się jako :

  • odchylenia bezwzględne (kwotowe)
  • odchylenia względne (tempo zmian, wskaźniki dynamiki)

polegającą na określeniu bezpośrednich związków kształtujących się między wskaźnikami ekonomicznymi , pozwala to na ustalenie odchyleń oraz dokonanie na ich podstawie ogólnej oceny

Pionowa struktury danych

Określa, jaką część (wyrażaną w postaci procentu lub ułamka) pewnej zbiorczej wielkości finansowej stanowi dana pozycja  sprawozdania finansowego.

polegającą na ustaleniu odpowiednio wyizolowanych czynników , które  pociągnęły za sobą określone odchylenia oraz stopnia intensywności ich oddziaływania

13.siły portera

  • potencjalnych konkurentów
  • dostawców
  • odbiorców
  • produkty zastępcze (substytuty) oraz
  • rywalizacja pomiędzy istniejącymi konkurentami

14.jak uzyskać przewagę w konkurencji

  1. wady i zalety powiększającego sie kapitału pracującego
  2. Wskaźniki płynności zadanie

W ocenie sytuacji finansowej bardzo istotnym elementem jest analia powiązań zasobów obrotowych ze zobowiązaniami wymagalnymi tj zobowiązaniami krótkoterminowymi (lub szerszym ujęciu wraz z rozliczeniami międzyokresowymi określanymi jako zobowiązania bieżące). Obliczane wskaźniki płynności powinny umożliwić sformułowanie opiniio stopniu wypłacalności przedsiębiorstwa, o jego zdolności doterminowego regulowania bieżących zobowiązań.

Wśród wskaźników płynności wyróżnić można:

  • wskaźnik bieżącej płynności
  • wskaźnik szybkiej płynności
  • wskaźnik wypłacalności środkami pieniężnymi

Wskaźnik bieżącej płynności to podstawowy miernik zdolności przedsiębiorstwa do spłacenia wszystkich jego zobowiązań bieżących przez upłynnienie posiadanych aktywów obrotowych.Obliczamy go jako relację.

Wskaźnik płynności bieżącej =  aktywa obrotowe  /  zobowiązania bieżące

  1. kapitał pracujący zadanie

W analizie płynności bardzo istotny jest kapitał pracujący (w literaturze często spotyka się jego angielską nazwę – working capital). Jest to wielkość majątku obrotowego, która może być angażowana w bieżącą działalność przedsiębiorstwa. Stanowi ona różnicę pomiędzy majątkiem obrotowym firmy a jej bieżącymi zobowiązaniami. Inaczej rzecz ujmując, kapitał pracujący to płynna rezerwa, za pomocą której przedsiębiorstwo może zaspokajać bieżące potrzeby. Kapitał pracujący oblicza się z wzoru:

working capital = majątek obrotowy – zobowiązania bieżące

Interpretacja kapitału pracującego jest dość jednoznaczna: jego wzrost sygnalizuje lepszą pozycję finansową badanego przedsiębiorstwa. Przy czym wielkość tego kapitału powinna być tym wyższa, im mniejsze szanse ma dane przedsiębiorstwo na uzyskanie „od ręki” pożyczki na bieżącą działalność. Stąd też wielkość working capital może być niższa np. w przypadku firm, które uruchomiły programy typu Commercial Papers lub mogą bez problemu uzyskać kredyt.
Ponadto wielkość kapitału pracującego wykorzystuje się w szeregu wskaźników. Jedną z metod pomiaru jest ustalenie proporcji pomiędzy kapitałem pracującym a wartością sprzedaży, obliczaną według wzoru:

A= kapitał pracujący / przychody netto

Wyliczona w ten sposób wartość świadczy o prawidłowości korzystania przez firmę ze swoich płynnych funduszy. Niski poziom wskazuje na dużą zdolność wykorzystywania płynnych aktywów do generowania zysku i odwrotnie.

18.funkcja wewnętrzna w przedsiębiorstwie, kto i po co??

Funkcje wewnętrzne polegają z kolei na organizowaniu całokształtu procesu produkcji w powiązaniu z procesem zaopatrzenia i procesem zbytu.

Wszystkie działania zmierzające do realizacji obydwu funkcji przedsiębiorstwa przy zapewnieniu możliwie optymalnych efektów są nazywane zarządzaniem

  1. metody zróżnicowania zadanie

Sposoby prezentacji wyników analizy ekonomicznej

Przeprowadzona przy zastosowaniu odpowiednich metod analiza ekonomiczna wymaga w końcowym etapie prac dokonania syntezy całokształtu ustaleń i prezentacji wyników. Wyniki analizy ekonomicznej mogą być przedstawione w formie:

  • liczbowej
  • graficznej
  • opisowej

Podstawowe znaczenie ma forma liczbowa, polegająca na przedstawieniu wyników za pomocą szeregów lub tablic statystycznych, w których dane wyrażane są w wielkościach absolutnych, względnych, średnich lub współczynnikach. Forma liczbowa znajduje zastosowanie w odniesieniu do zjawisk w pełni mierzalnych, pozwalających na przeprowadzenie ich charakterystyki oraz określenie wzajemnych związków i oddziaływań za pomocą liczb. Jej wykorzystanie do celów prezentacji wyników analizy wymaga porównywalności badanych zjawisk gospodarczych oraz pełnej charakterystyki.

Z tych tez względów ocena wielkości, będących funkcją różnych czynników nie może być sprowadzona do prostego ich porównania. Zachodzi zatem konieczność przeprowadzania analizy w zależności (analizy przyczynowej), w której zakłada się szczegółowe i wymierne określenie wpływu poszczególnych czynników na powstałe odchylenia.

Analiza przyczynowa jest pogłębionym etapem badania wskaźników, w którym dąży się do ustalania wpływu określonych czynników na powstanie odchyleń ujawnionych w toku analizy porównawczej. Chodzi tu, zatem w szczególności o:

  • określenie czynników oddziałujących na objęty badaniem wskaźnik ekonomiczny,
  • obliczenie wielkości wpływu poszczególnych czynników na odchylenie wynikające z poprzednich porównań.

Określanie czynników, które oddziałują na kształtowanie się wskaźników ekonomicznych, następuje w drodze rozumowania logicznego, opartego na obserwacji faktycznego przebiegu procesów gospodarczych. W miarę pogłębiania oceny wybranych wskaźników wyróżnić można oddziałujące na nie jedynie czynniki podstawowe, bądź także pochodne, będące rozwinięciem czynników podstawowych. Wykształca się w ten sposób jakby hierarchiczna struktura powiązań przyczynowo – skutkowych tych czynników. Wymierne zależności czynników oddziałujących na wskaźniki ekonomiczne mogą przyjmować postać iloczynu, ilorazu, sumy lub różnicy. Zależy to od ich treści ekonomicznej oraz możliwości prezentacji matematycznej.

Obliczanie wpływu poszczególnych czynników na badanie odchylenia wskaźników ekonomicznych prowadzi do przekształcenia odchylenia ogólnego w kilka odchyleń cząstkowych. Suma tych odchyleń cząstkowych powinna tworzyć odchylenie ogólne. Zależnie od sposobu obliczania wpływu tych czynników na odchylenie ogólne wyróżnić można szereg szczegółowych metod (technik) analizy przyczynowej. Cechuje je różnica pracochłonności, poprawność matematyczna i przydatność praktyczna.

Do syntetycznej analizy przedsiębiorstwa można stosować zestaw syntetycznych wskaźników. Na ich podstawie wnioskuje się o sytuacji finansowej przedsiębiorstwa w porównaniu z innymi konkurentami. Mogą być wykorzystywane nie tylko do wewnętrznej oceny, ale również przez banki, udziałowców lub potencjalnych interesantów.

Wszystkie wskaźniki oblicza się w końcowej części opracowania finansowego. Charakteryzują one osiągnięcia finansowe firmy. Na podstawie tych wskaźników widoczna jest sytuacja finansowa przedsiębiorstwa, co jest istotnym punktem w planowaniu jego dalszej działalności.

Wskaźniki mają wartość wtedy, gdy obliczone na podstawie planowanych, wielkości są porównywane ze wskaźnikami dotychczasowymi. Wykazują one wtedy postęp i zamierzone osiągnięcia lub pogorszenie sytuacji.

Przedstawiona charakterystyka metod wykazała, że w analizie finansowej dysponuje się wieloma różnymi metodami, które są dobierane zależnie od rodzaju badanych zjawisk i postawionych w analizie celów. Są to metody jakościowe i ilościowe – determistyczne, stochastyczne oraz różne kombinacje wymienionych metod. Wyeksponowane wady i zalety poszczególnych metod wykazują, że nie można mówić o wyższości jednych metod nad innymi. Metody analizy jakościowej, zwane również metodami opisowymi, ujmują badane związki ich zależności w formie opisowej, werbalnej bez prób nadania im ilościowego mierzonego wyrazu, co w wielu przypadkach może być ważne, ale tylko na etapie analizy wstępnej. Najlepszym rozwiązaniem jest, więc równoległe stosowanie wszystkich metod i ich dobieranie stosownie do specyfiki badanych zjawisk i właściwości poszczególnych metod. Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że przy wyborze metod w znacznej mierze decyduje ich pracochłonność i wartość uzyskiwanych wyników (dokładność). Nie należy bowiem stosować metod złożonych jeśli zbliżone wyniki są osiągalne przy zastosowaniu metod prostych, a więc mało pracochłonnych[1].


[1] Praca zbiorowa pod redakcją L. Bednarskiego T. Waśniewskiego „Analiza finansowa w zarządzaniu przedsiębiorstwem” Warszawa 1996r.

Linie trendu – analizy giełdowe

Rynki kapitałowe z wyprzedzeniem dyskontują swoją przyszłość.
Według zwolenników analizy technicznej ceny akcji są ustalane na podstawie relacji między kupującymi a sprzedającymi, między popytem a podażą (bykami a niedźwiedziami). Natomiast w dłuższym okresie kursy walorów są podporządkowane trendom oraz związanymi z nimi prawidłowościami. Linie trendu są klasyczną metodą analizy technicznej. Identyfikują one trend i dają sygnały do wejścia na giełdę lub wyjścia z niej.

Na rynku papierów wartościowych występują trzy rodzaje trendów:

  • wzrostowe – gdy ceny akcji kształtują się na coraz wyższym poziomie,
  • spadkowe – gdy ceny akcji kształtują się na coraz niższym poziomie,
  • formacje horyzontalne – gdzie większa część zwyżek i zniżek kształtuje się na zbliżonym pułapie cenowym. Formacja horyzontalna jest oznaką stabilizacji rynku, jak również może oznaczać fazę przejściową pomiędzy trendem wzrostowym a spadkowym lub odwrotnie.

Rynek charakteryzuje się cyklicznością, czyli występowaniem okresowych zmian w kierunku ruchu cen. Reasumując, zasady analizy technicznej ujmują w nieco inny sposób zjawiska zachodzące na rynkach papierów wartościowych, niż to ma miejsce w analizie fundamentalnej. Zwolennicy analizy technicznej odwołują się w praktyce do danych historycznych które nie maja bezpośredniego związku z daną spółką, lecz ujmują zjawiska w sposób ogólny, za pomocą którego wszystkie zdarzenia można podporządkować pewnym utartym zasadom. W analizie technicznej dużą rolę odgrywa również psychologiczny aspekt inwestowania oraz podejście do rynku w sposób całościowy, jako do złożonej struktury ludzkiej, gdzie sukces jest wnikliwą analizą ludzkiej psychiki i zachowania w określonych sytuacjach.

Linie trendu pozwalają również na wyznaczenie kanału trendowego. Są to dwie równoległe linie, w których górna przechodzi przez kolejne szczyty cenowe w danym okresie, a dolna przez dołki korekt. Każda z linii musi przechodzić przez przynajmniej dwa szczyty lub dwa dołki cenowe, aby można było mówić o jej wiarygodności.

Wykres 16. Trend wznoszący.

Wykres 17. Trend opadający.

Wykres 18. Formacja horyzontalna.

Im szerszy zasięg czasowy ma kanał trendowy, możemy sądzić, że tym większa jest siła uczestników rynku (byków w trendzie wzrostowym i niedźwiedzi w trendzie spadkowym) oraz większe prawdopodobieństwo, że dany trend będzie dłużej utrzymany. Istnieje również zależność między kątem nachylenia linii kanału trendowego a ramą czasową trendu.

Im kąt nachylenia jest większy, tym kolejne rekordy – maksima cenowe będą ustanawiane prędzej lub podczas rynku niedźwiedzia kolejne spadki kształtują się w krótszym okresie czasu. Kąt nachylenia kanału trendowego informuje inwestorów również o tym czy linia trendu ma swoje potwierdzenie w rynku.

Zawsze należy pamiętać, że wykreślenie kanału trendowego nigdy nie identyfikuje prawdziwości trendu. Aby mieć pełen obraz rynku należy posłużyć się wieloma narzędziami. Trzeba wiedzieć, że trend jest ściśle powiązany z obrotami. Pomocne w określaniu trendu są również średnie z dziesięciu lub piętnastu sesji, wykresy dzienne, tygodniowe i miesięczne, wskaźniki techniczne takie jak np. MACD, ROC, RSI. Dopiero po dokładnej analizie można określić jaka siła dominuje w danym okresie na rynku i jakie emocje rządzą inwestorami.

Krótki Test (wskaźnikowy)

Krótkim, ale bogatym w informacje testem organizacji jest analiza firmy uwzględniająca jej stabilność finansową i sytuację dochodową i udział w rynku. Do oceny pozycji konkurencyjnej firmy wystarcza znajomość

(względnego) udziału w rynku i wskaźnika rentowności kapitału (ROA lub ROE), ale do oceny pozycji strategicznej, oprócz wymienionych trzeba także znać wskaźniki finansowe. Na tzw. krótki test składa się zestaw złożony z jednego wskaźnika operacyjnego służącego jednocześnie do kontroli dochodowości firmy (rentowność kapitałów własnych), trzech wskaźników finansowych; dwa z nich udział kapitału własnego i zadłużenie w latach przedstawiają stabilność finansową, a udział nadwyżki pieniężnej w obrocie opisuje również sytuację dochodową przedsiębiorstwa. Dopełnieniem conditio sine qua non jest oczywiście udział w rynku. Czasem dla zobrazowania płynności finansowej firmy dobrze jest podać – często stosowany w praktyce przez menedżerów finansowych – wskaźnik płynności szybkiej, rozumianej jako iloraz aktywów bieżących do pasywów bieżących. Do oceny pozycji strategicznej wystarczy zbadanie poziomu wskaźników testu krótkiego [86 s. 64] i udziału w rynku – w ujęciu dynamicznym i w odniesieniu do średniej w branży (innych firm w branży), a do badania łańcucha przyczynowo-skutkowego firmy i analizy strategicznej w aspekcie finansowym konieczne jest przeprowadzenie pełnej analizy wskaźnikowej.

W literaturze występuje wiele różnych definicji wskaźników. Dodatkowo, trzeba podkreślić, że polskie przepisy nie są zgodne ze standardami zachodnimi. Z uwagi jednak na tendencję zbliżania polskich standardów do księgowości europejskiej [124,65] i możliwość bardziej wszechstronnego badania firmy w oparciu o kryteria zachodniej księgowości, zastosowano je do oceny firmy.

Podstawowym, syntetycznym i powszechnie stosowanym miernikiem oceny efektywności jest (prosta) roczna stopa zwrotu z posiadanego przez firmę całkowitego majątku (aktywów całkowitych) lub kapitału (pasywów całkowitych), zwaną stopą zwrotu z aktywów, stopą zyskowności netto majątku ROA – Return On Assets lub rentownością netto. Wskaźnik rentowności zaangażowanego majątku (kapitału) ROI – Return On Investments równa się ilorazowi zysku netto do zaangażowanego kapitału (majątku), tj. zainwestowane aktywa minus bieżące zobowiązania nieodsetkowe (handlowe) – a więc jest to suma pozycji: środki trwałe + należności, tj. handlowe zobowiązania bieżące. W literaturze zachodniej często spotykana jest definicja rentowności zaangażowanego kapitału (ROCE – Return On Capital Employed) jako stosunek EBIT’u do średniej w roku wartości aktywów, tj. sumy aktywów całkowitych na początku i na końcu roku podzielonej przez dwa [38 s.258]. Zbliżonym do tego wskaźnika pojęciem jest ogólna stopa zwrotu (Basic Earning Power Ratio) wyrażona ilorazem zysku operacyjnego (EBIT) do sumy bilansowej, nazywanej w literaturze anglojęzycznej także ROA [48 s.216]. W przypadku stosowania tego pojęcia oznaczony on będzie jako ROA*.

Wskaźnik ROCE/ROA* zawierający jako sprawdzian efektywności – zysk operacyjny, jest użyteczny przy porównywaniu firm działających w różnych systemach podatkowych (krajach) oraz o różnej strukturze kapitału. Przez niezależność od stopy podatkowej, procentowej (kredytowej) i struktury kapitału daje wyraz ważnej zdolności firmy do wypracowania zysku z działalności podstawowej. ROA*/ROCE opisuje zyskowność jaką firma uzyskała by z aktywów, gdyby finansowała swoją działalność jedynie kapitałem własnym (nie płaciłaby odsetek) oraz zwolniona byłaby z podatku. Pożądany poziom wskaźnika dla przemysłu kształtuje się na poziomie 7% – 10% [86 s. 41,8]. W przypadku uzyskiwania straty operacyjnej (ROCE/ROA* przyjmuje wartość ujemną) przedsiębiorstwo może mieć pewność, że działalność do prowadzenia której zostało powołane jest nieuzasadniona. Oparcie oceny firmy na zysku operacyjnym pozwala stwierdzić w sposób nie budzący zastrzeżeń, czy zyski lub straty są związane z jej działalnością podstawową czy też leżące poza nią (dotyczące zagadnień finansowych). Ponadto wskaźnik ROCE/ROA* przyjmując za punkt odniesienia średnią wartość kapitału firmy w roku zmniejsza niebezpieczeństwo niewłaściwego wyniku w sytuacji gdy tuż przed sporządzeniem bilansu końcowego (w oparciu który przygotowywana jest analiza wskaźnikowa) firmy następuje jednorazowa zmiana w aktywach lub pasywach firmy (np. zaciągnięcie kredytu). Warte podkreślenia jest fakt uwzględnienia, że zysk operacyjny EBIT zawiera korektę wyniku operacyjnego netto (NOI) o straty lub zyski nadzwyczajne, a więc mogące zniekształcać obraz firmy w aspekcie podstawowej działalności firmy. Dlatego najbardziej miarodajnym parametrem w tym przypadku powinien być wynik netto firmy (NOI) [70 s. 149], czyli iloraz NOI do sumy bilansowej (aktywów).

W pracy tej wskaźnik zwrotu majątku ROA (Return On Assets) będzie określony jako stosunek zysku netto (Net Profit) do sumy bilansowej (całkowitego kapitału – pasywów lub całkowitego majątku – aktywów), czyli:

Zysk netto

ROA = ———————–

Suma bilansowa

W przypadku innej definicji ROA, będzie to wyraźnie zaznaczone. Wymowa tego wskaźnika jest już inna, gdyż zysk netto jest pomniejszony o odsetki i podatek, a więc zależy od miejsca (kraju) działalności i operacji finansowych przedsiębiorstwa. Jednak przyjmując do obliczeń zysk netto otrzymujemy jednocześnie informację o końcowym efekcie prowadzonej działalności, tzn. po uwzględnieniu wszystkich koniecznych odliczeń. Przekształcając nieco powyższy wzór (analiza piramidalna), otrzymujemy:

Wskaźnik ROA zależy od poziomu rentowności (sprzedaży) obrotów (ile zysku netto daje każda złotówka sprzedaży) i wielkości rotacji kapitału (ile razy całkowite aktywa „obróciły się” w przychodach, tzn. ile przychodu przyniosła jedna złotówka kapitału – aktywów). Pożądany poziom rentowności obrotów w przemyśle (w zależności od branży) powinien wynosić 6%-16% [8], a rotacja kapitału około 1,1- 2,0x, co daje ROA na poziomie 10% [8] , chociaż inne kombinacje wskaźników NPM (ROS) i TAT też pozwalają osiągnąć rentowność na wymaganym poziomie. Zmniejszanie wskaźnika NPM (ROS) i powiększanie TAT odpowiada w praktyce maksymie „mała marża, duży obrót” .

Najważniejszym kryterium (finansowej) oceny firmy z punktu widzenia inwestorów – jej papierkiem lakmusowym – jest wskaźnik ROE (Return On Equity lub Rate of Return on Shareholders Investment) i najczęściej wyrażany jako iloraz zysku netto do kapitału własnego[1]:

zysk netto

ROE = ——————–

kapitał własny

Wprowadzenie tego miernika do oceny przedsiębiorstwa jest podyktowane tym, że wskaźnik ROA służy tylko do pomiaru efektywności działania organizacji, nie mówiąc nic o zyskowności kapitału powierzonego firmie przez właścicieli. A przecież, podstawowym celem działalności gospodarczej każdego człowieka jest maksymalizacja bogactwa, celem zaś działania podmiotu gospodarczego – maksymalizacja wartości podmiotu, dzięki której następuje maksymalizacja bogactwa właścicieli. Może to nastąpić tylko przez wytworzenie wolnego kapitału netto w firmie, który wynika z maksymalizacji zysku netto. Dzięki temu możliwe jest powiększanie kapitału własnego (właścicieli). Do tego właśnie celu jest wykorzystywany wskaźnik ROE, który informuje o zdolności firmy do zaspokojenia oczekiwań właścicieli.

Wskaźnik ROE może być przedstawiony również jako iloczyn ROA odzwierciedlającego zysk na całych aktywach i tzw. mnożnika kapitału własnego (EM – Equity Multiplier) – zdefiniowanego jako stosunek aktywów do kapitału własnego – wyrażającego strukturę finansową pasywów. Mnożnik kapitału określa wielkość  dźwigni  finansowej stosowanej przezprzedsiębiorstwo i nazywa się także mnożnikiem dźwigni. Można więc napisać następujące równanie:

 


Jak widać z powyższego wzoru wartość ROE zależy od mnożnika kapitału (odwrotność udziału kapitału własnego w pasywach) własnego, który odzwierciedla strukturę kapitałów (pasywów). Rozwijając, dekomponując dalej poszczególne składniki powyższego wyrażenia można doprowadzić do wyszczególnienia najdrobniejszych elementów działalności firmy mających wpływ na wartość ROE, podobnie jak w przypadku analizy wskaźników chłonności analizie dodanej wartości. Gdy EM=1, (odpowiada to sytuacji gdy cały kapitał firmy jest własnością firmy) rentowność kapitałów własnych jest równa rentowności majątku ROI (ROA) – kapitał obcy nie istnieje. W sytuacji posiadania w firmie kapitału obcego (EM>1), można określić stopień dźwigni finansowej, czyli zysk jaki daje zastosowanie kapitału obcego w firmie. Wielkość tego wskaźnika jest więc istotna z punktu widzenia ryzyka inwestorów. Normalny poziom tego wskaźnika dla firm produkcyjnych wynosi EM = 1,5-2 (udział kapitału własnego 50-70%), a na przykład dla banków kształtuje się na poziomie EM = 20-30, gdyż głównym źródłem kapitałów w banku są kapitały obce (udział kapitału własnego 3-5%).

[1] Kapitały własne obejmują wszelkie kapitały podstawowe (akcyjny, udziałowy, zakładowy itp.), rezerwowe (np. zapasowy, wynikający z nadwyżki ceny emisyjnej nad nominalną lub z przeszacowania majątku) i celowe (np. inwestycyjny, a także zyski z poprzednich lat, nie włączone formalnie z do kapitałów własnych. Kapitał własny (a właściwie wartość firmy netto) może być także obliczony na podstawie wzoru [71 s. 37]: kapitał własny = aktywa – kapitały obce.

Rozwój myśli strategicznej

Termin strategia wywodzi się z języka greckiego, gdzie oznaczał kierowanie wojskami z pozycji naczelnego wodza. W wojskowości strategia dotyczy stworzenia planu wojny, określenia poszczególnych kampanii wojennych. Praktyka i nauki o organizacji i zarządzaniu przyjęły ten termin, jak wiele innych, po II wojnie światowej, początkowo w ramach nurtu badań operacyjnych, nie nadając mu jednak niestety tak jednoznacznej treści jak w wojsku. Zagadnienia podejmowania decyzji w sytuacjach konfliktowych wykształciły tzw. teorię gier, w której podstawową kategorią stała się strategia. Twórcą jej był znakomity matematyk J. von Neumann.

W naukach o organizacji i zarządzaniu odróżnia się strategię (treść strategii przedstawioną w tym rozdziale) od proces ustrategicznego.

 Proces strategii (proces zarządzania strategicznego) odnosi się do sposobu w jaki strategia jest formułowana w organizacji (por. rozdz. III)

 Historycznie podchodząc do strategii możnastwierdzić, że początki myślenia strategicznego w zarządzaniu występują w latach dwudziestych naszego wieku. Przykładem jest reorganizacja firmy General Motors w 1921 roku udokumentowana dopiero w 1963 roku przez Alfreda Sloana w znanej książce My Years with General Motors.

W 1946 Peter Drucker w książce Concept of Corporation zauważył, że cel firmyma charakter zewnętrzny – tzn. że jest nim wytworzenie i zaspokojenie potrzeb klientów.

Bez względu jednak na to, kiedy były początki strategii swoją dojrzałość osiągnęła ona w latach sześćdziesiątych. W roku 1960Theodore Levitt opublikował słynny artykuł MarketingMy opia stanowiący jedną z pierwszych prób ujęcia strategii korporacji z szerokiego i wyraźnie zaznaczonego punktu widzenia. W 1962 roku pojawiła sięksiążka Alfreda Chandlera Strategy and Structure w której stwierdza on, że korporacja powinna wypracować strategię zanim podejmie ona decyzje o zmianie swojej struktury. Pojawia się w niej także definicja strategii jako ustalenie długoterminowych celów i zamierzeń, kierunku działania oraz alokacji zasobów służących do osiągnięcia tych celów. W 1965roku zostało opublikowane monumentalne dzieło Igora Ansoffa [2] (można rzec Biblia planowania strategicznego) Corporate Strategy, głęboki i szczegółowy program planowania celów firmy, jej ekspansji, pozycji rynkowej oraz alokacji zasobów.

 Wydarzeniem w historii strategii było założenie w tym samym mniej więcej czasie przez Bruc’a Henderson’a firmy doradczej BostonConsulting Group (BCG). Działalność jej zaowocowała wynalezieniem jednych z najpotężniejszych narzędzi w historii strategii: krzywej doświadczenia i macierzy wzrostu/udziału w rynku. Dzięki tej firmie został położony kamień węgielny całej późniejszej myśli strategicznej. W następnych latach rozwój myśli strategicznej trwał nadal, aż do dnia dzisiejszego i nic nie wskazuje,aby znaczenie strategii zaczęło maleć.

Najdobitniejszym świadectwem wzrostu znaczenia zagadnień strategicznych jest szybki wzrost liczby konsultantów zatrudnianych przez czołowe i uznane na świecie firmy doradcze specjalizujące się w tej problematyce. W latach 1965-91 wynosił on 15-20% rocznie i po lekkim zahamowaniu w latach 1991-93 obecnie znów wszedł na szybką ścieżkę rozwoju [82s. 24].

 Z tego krótkiego opisu można wysnuć wniosek, żecoraz więcej organizacji dostrzega konieczność posiadania strategii.Spowodowane jest to istniejącą sytuacją gry rynkowej, w której to przedsiębiorstwo może przetrwać w długim okresie i realizować swoje cele tylko pod warunkiem permanentnego rozwoju oraz wzrostu.

Rozwój przedsiębiorstwa   to skoordynowane zmiany systemów przedsiębiorstwa, (skutecznie) dostosowujące je do ciągle zmieniającego się otoczenia. Rozwój przedsiębiorstwa oznacza następujące zmiany:

  •  wprowadzenie nowych elementów do systemu przedsiębiorstwa,
  • poprawę jakości istniejących w systemach elementów,
  • zmiany struktur systemów.

 Rozwój jestprzede wszystkim zjawiskiem jakościowym, polegającym na wprowadzaniu innowacji produktowych, procesowych, strukturalnych oraz innowacji w dziedzinie organizacji i zarządzania.

Wzrost natomiast stanowi kategorię ilościową (zwiększenie ilości zasobów przedsiębiorstwa zwiększające skalę ich działalności). Wzrost mierzy się dynamiką wartości sprzedaży, dynamiką udziału w rynku, a od strony zasobów dynamiką wzrostu wartości aktywów, zatrudnienia, potencjału umiejętności.

 Konieczność rozwoju przedsiębiorstwa wynika z ciągłych zmian środowiska (ekosysytemu tj. szeroko rozumianego otoczenia). Ciągłe zmiany w otoczeniu wymagają, żeby się do nich dostosowywać. Aby nadążyć za zmianami w otoczeniu przedsiębiorstwo musi więc rozwijać się przynajmniej w takim samym tempie jak otoczenie (zgodnie z porzekadłem “kto nie idzie naprzód, cofa się”). Należy zauważyć, że przedsiębiorstwo może wpływać na część  środowiska(otoczenie sterowalne, konkurencyjne) nazywane mikrootoczeniem. Natomiast ta część środowiska,która leży poza wpływem przedsiębiorstwa (otoczenie niesterowalne) nosi nazwę makrootoczenia.

Jeżeli przyjąć, że generalnym celem każdego przedsiębiorstwa jest przetrwanie w długim okresie, to jak powyżej wykazano rozwój przedsiębiorstwa jest warunkiem koniecznym jego przetrwania.

Problem wzrostu przedsiębiorstwa wiąże się ściśle ze wzrostem rynku na którym działa organizacja. O ile rozwoju otoczenia nie można zatrzymać, to w przypadku rynku może być różnie. Zasadą jednak jest pilna obserwacja rynku (konsumentów) i dostosowywanie się do niego lub – o ile jest taka możliwość – kształtowanie go. Pozostawanie bowiem w długim okresie na rynku, który nie wzrasta (pozostaje stały lub kurczy się) nieuchronnie prowadzi do bankructwa [109 s. 11].

Firma rozwijając się i wzrastając tworzy wysoki potencjał ekonomiczny i finansowy. Przedsiębiorstwo o dużych zasobach może realizować korzyści wielkiej skali produkcji, inwestować w wielkie programy badawcze i w wielkie programy promocyjne. Organizacja o dużym potencjale może dywersyfikować się, zatem wspierać wybrane produkty kosztem innych, może pokonywać wysokie bariery wejścia na nowe rynki i nowe sektory – duże przedsiębiorstwo ma więc zupełnie inne podstawy i możliwości do konkurowania aniżeli mała firma. Duża firma ma też zupełnie inne stosunki z instytucjami finansowymi oraz rządowymi, wzbudza zaufanie klientów.

Według [86 s. 4] ponad połowa nowo powstałych przedsiębiorstw bankrutuje w ciągu czterech lat. Dalsze 30% upada w ciągu dziesięciu lat. Reszta wprawdzie utrzymuje się przy życiu, ale często nie osiąga pełnego wykorzystania swojego potencjału. Wszystkie statystyki dotyczące bankructw wykazują, że główną przyczyną upadłości jest brak środków pieniężnych. Właściwe zarządzanie ma tutaj niebagatelny udział. Dzieje się tak z tego powodu, że do założenia nowego przedsiębiorstwa wystarczy bowiem pomysł,wiara w siebie i pewna niezbędna początkowa kwota środków pieniężnych. Nic więcej. A dalej, no właśnie, dalej trzeba robić rzeczy zgodnie ze swoją koncepcją firmy lepiej niż inni, inaczej niż inni, taniej niż inni lub dla innych, dystansując konkurentów albo nawiązując współpracę (kooperacja). Są to zasadnicze pytania, na które musi odpowiedzieć sobie każdy menedżer przyjmując odpowiedzialność za firmę. Z tymi pytaniami nierozerwalnie związana jest strategia firmy.

Dokonując daleko idącego uproszczenia można powiedzieć, że strategia to inaczej mówiąc stworzona (tzn. wypracowana, ale z pewną dozą twórczego irracjonalizmu, intuicji) optymistyczna i akceptowalna przez wszystkich pracowników recepta na sukces przedsiębiorstwa w długim okresie czasu. Strategia powinna przenikać firmę (czytaj: personel) na wskroś odciskając piętno na każdym odcinku działalności organizacji. Dzięki niej tworzy się duch firmy (corporate identity),a nawet jej osobowość (corporatepersonality),tak ważna dla kształtowania kultury organizacji [107 s. VII], co umożliwia wzrost wartości firmy.

P.F. Drucker strategię nazwał teorią firmy pisząc: strategiczne wybory kształtują funkcjonowanie organizacji, dyktują decyzje odnośnie do tego, co organizacja robi i czego nie robi, definiują, co organizacja uznaje za ważkie rezultaty. Są to założenia o rynkach, o identyfikacji odbiorców i konkurentów, ich wartościach i działaniach. Określają technologię i dynamikę jej zmian, słabości i siły firmy. Są to założenia o tym, za co firma dostaje pieniądze… . Każda organizacja w biznesie czy poza nim, ma swoją teorię firmy, która, jeśli jest JASNA, SPÓJNA i PRECYZYJNA, ma ogromną moc”[w 100 s. 15].

Do pytań o wizję, rynki, produkty i model działania stale wracają wszystkie teorie i koncepcje strategii, konsultanci i menedżerowie. Te pytania się nie zmieniają – starzeją się tylko odpowiedzi. Strategia jest sztuką podejmowania wyborów w warunkach ograniczeń, presji i szans. Strategia jest sztuką interpretacji oraz znajdowania sensu i znaczenia zdarzeń w otoczeniu i samej organizacji [100 s. 49]. Menedżerowie odpowiedzialni za przedsiębiorstwo muszą umieć i chcieć stworzyć strategię firmy, aby mogło ono przetrwać na“wzburzonych falach oceanu konkurencji, otoczenia, własnych celów, zasobów i możliwości”, gdyż inaczej organizacja nie ma dużych szans na sukces. Spośród tych menedżerów musi ktoś jednoznacznie być i czuć się odpowiedzialny za jej tworzenie i wdrożenie, ponieważ jest to zbyt ważne zagadnienie dla firmy, aby mogłoby nie być nadzorowane.

Strategia kosztowa

Strategie nazywane kosztowymi ukierunkowują wszystkie działania przedsiębiorstwa na jedne główny cel, jakim jest minimalizacja kosztów całkowitych. Strategie kosztowe opierają się na założeniu, że najlepszą pozycję konkurencyjną uzyskują te firmy, które mają najniższe koszty. Zdolność przedsiębiorstwa do minimalizacji kosztów daje mu przewagę nad konkurentami. Najwyższą marżę uzyskują te firmy, które produkują najtaniej. Z kolei wysoka marża zapewnia przedsiębiorstwu środki możliwe do wykorzystania w realizacji inwestycji a tym samym przedsiębiorstwo umacnia swoją pozycję.

Ze strategią minimalizacji kosztów wiąże się tzw. efekt doświadczenia, mówiący o tym, “że całkowity koszt jednostkowy produktu zmniejsza się o stały procent każdorazowo, gdy skumulowana wartość produkcji się podwaja”. Efekt doświadczenia jest konsekwencją następujących zjawisk:

  • ekonomika skali – w miarę zwiększania skali produkcji następuje rozłożenie na większą liczbę wyrobów kosztów stałych w wyniku czego koszt jednostkowy spada,
  • efekt specjalizacji – koncentrując się na jednym rodzaju działalności rośnie wydajność pracy w wyniku czego koszty robocizny na jednostkę produkcji ulegają zmniejszeniu,
  • efekt innowacji oraz substytucji kapitału i pracy – wprowadzenie nowych technologii produkcji.

Powyższe zjawiska można rozbić na bardziej szczegółowe czynniki:

  • wyniki uczenia się poszczególnych pracowników i grup,
  • poprawa struktury organizacyjnej i struktury produkcji,
  • wprowadzenie systemu informacyjnego dla zarządu,
  • zbudowanie bardziej efektywnego planowania,
  • prowadzenie bardziej skutecznej kontroli,
  • wdrożenie celowych poczynań służących sterowaniu firmą,
  • poprawa metod pracy,
  • poprawa koordynacji przebiegu pracy,
  • wprowadzenie bardziej wydajnego działu utrzymania ruchu,
  • wprowadzenie bardziej efektywnego składowania,
  • ulepszenie produktów,
  • wyższa wydajność pracowników dzięki systematycznemu uczeniu się na stanowisku pracy i dzięki powtarzalności czynności,
  • bardziej oszczędne wykorzystanie materiałów,
  • mniejsza ilość braków produkcyjnych,
  • lepsze nadzorowanie prac,
  • mniej prac związanych z poprawianiem braków produkcyjnych,
  • nowsze procesy produkcyjne,
  • mniejsze zużycie energii,
  • ulepszone metody produkcyjne,
  • bardziej intensywne studia dotyczące produkcji przemysłowej,
  • wprowadzenie nowych metod technologicznych do produkcji,
  • celowe opracowanie nowych rozwiązań konstrukcyjnych dla produktów,
  • zmniejszenie udziału drogich części w produktach,
  • eliminacja niepotrzebnych części w produktach na podstawie analizy produkcji,
  • standaryzacja produktów,
  • zmniejszenie ilości zmian w produktach,
  • zwiększenie powtarzalności w produkcji i w sprzedaży,
  • korzystniejsze ustalenie liczebności partii wyrobów,
  • lepsze wyposażenie w narzędzia i maszyny,
  • lepsze wykorzystanie maszyn,
  • lepsze wykorzystanie lokalowe przedsiębiorstwa.

Tak więc na kształt krzywej doświadczenia wpływ mają rozmaite czynniki. Poszczególne elementy trzeba starannie badać i wykorzystywać. W praktyce często trudno oddzielić poszczególne przyczyny kształtujące krzywą doświadczeń, ale nie ma wątpliwości co do tego, że na jej podstawie można obniżyć koszty w przedsiębiorstwie.

W firmach istnieją zazwyczaj znaczne możliwości redukcji kosztów. Dzięki świadomej kontroli kosztów można z tych możliwości skorzystać, aby zmniejszyć koszty stałe i zmienne co pozwoli zwiększyć konkurencyjność firmy. Skutki krzywej doświadczenia nie przychodzą same. Kadra kierownicza musi stale pracować nad tym, aby ze wzrostem produkcji dokonywać ulepszeń, starając się w ten sposób obniżyć koszty we wszystkich wydziałach przedsiębiorstwa.

Dla wielu firm działających na wielkim, masowym rynku strategia minimalizacji kosztów stała się podstawą przetrwania i sukcesu.