Klasyfikacja analiz w przedsiębiorstwie

Analizy w przedsiębiorstwie można podzielić wg różnorodnych kryteriów. Do kryteriów takich można zaliczyć:

–         przeznaczenie analiz,

–         czas którego dotyczą,

–         zastosowanie metody badawczej,

–         szczegółowość opracowania.

 

Rys. 1. Klasyfikacja analiz w przedsiębiorstwie.

 

Źródło : M. Sierpińska, T. Jachna „Ocena przedsiębiorstwa wg standardów  światowych.

 

W zależności od przeznaczenia, analizy możemy podzielić na:

–         zewnętrzne,

–         wewnętrzne

Analizy te scharakteryzowałem w następnym podrozdziale.

Biorąc pod uwagę czas, którego analizy dotyczą można wśród nich wyróżnić:

–         analizę retrospektywną,

–         analizę bieżącą,

–         analizę prospektywną.

Analiza retrospektywna zawiera ocenę wyników działań podejmowanych w przeszłości. Dotychczas analizy były nastawione na badanie przeszłości, bez prób uczestnictwa w kształtowaniu przyszłości przedsiębiorstw. Zmiany w funkcjonowaniu gospodarki narodowej, powoduje przesunięcie punktu ciężkości z retrospektywnej oceny działalności gospodarczej przedsiębiorstw na ocenę prospektywną [1].

Analiza bieżąca służy potrzebom operatywnego zarządzania. Chodzi tutaj, aby informacje o negatywnych skutkach pewnych zdarzeń gospodarczych zainteresowane komórki przedsiębiorstwa i jego kierownictwo uzyskiwali i wykorzystywali w czasie umożliwiającym dokonanie ewentualnych korekt, zapewniających prawidłowy tok dalszej działalności [2].

Analiza prospektywna obejmuje ustalenie i ocenę różnych wariantów rozwiązań przy równoczesnym zastosowaniu rachunku ekonomicznego. Analiza sporządzana jest w trakcie przygotowania planów gospodarczych, służy wytyczaniu celów i określaniu środków ich realizacji.

Następne kryteria to metody badań. Rozróżnia się tu:

–         analizę funkcjonalną,

–         analizę kompleksową,

–         analizę decyzyjną.

Analiza funkcjonalna polega na badaniu oddzielnych zjawisk, występujących w działalności gospodarczej przedsiębiorstwa, przez osoby lub komórki organizacyjne funkcjonalnie odpowiedzialne za kształtowanie się i rozwój tych zjawisk.

Analiza kompleksowa polega na przeprowadzaniu oceny działalności gospodarczej i stanu ekonomicznego z punktu widzenia powiązań i zależności występujących między zjawiskami gospodarczymi.

Analiza decyzyjna sprowadza się do badań wycinkowych, grupujących zjawiska gospodarcze wokół zamierzonej lub zrealizowanej decyzji. Przy rozpatrywaniu zjawisk gospodarczych uwzględnia się wzajemne powiązania i współzależności w obrębie danej decyzji. W tym celu tworzy się ciągi zjawisk gospodarczych w układzie przyczynowo – skutkowym i chronologicznym.

Ostatnim kryterium jest stopień szczegółowości badań. Kryterium to dzieli się na:

–         analizę ogólną,

–         analizę szczegółową.

Analiza ogólna, obejmująca całokształt działalności przedsiębiorstwa, oparta jest na wąskiej grupie odpowiednio dobranych wskaźników syntetycznych. Jest ona przydatna głównie do ogólnej oceny działalności gospodarczej.

Analiza szczegółowa polega na badaniu określonego odcinka działalności, względnie określonego problemu, w sposób szczegółowy, oparty na szerokim zakresie informacji i wskaźników umożliwiających uchwycenie zależności przyczynowo – skutkowych między badanymi zjawiskami[3].


[1] Sierpińska, Jachna, op. cit. str. 14, str.17.

[2] L. Bednarski, op. cit., str.13

[3] Sierpińska, Jachna, „Ocena przedsiębiorstwa wg standardów światowych, PWN, Warszawa 2000r, str.18-19.