Miesięczne archiwum: Maj 2014

Pojęcie i istota inwestycji, klasyfikacje inwestycji

Termin inwestycja może mieć więcej niż jedno znaczenie. W ekonomii odnosi się do zakupu fizycznego aktywu, na przykład nabycia przez przedsiębiorstwo fabryki, wyposażenia lub zapasów, lub zakupu domu przez indywidualnego nabywcę. Dla specjalisty słowo to oznacza zakup akcji lub obligacji (lub może nawet domu), ale prawdopodobnie nie określa zakupu fabryki, wyposażenia lub zapasów.

W obu przypadkach kupujący (nabywca indywidualny lub przedsiębiorstwo) chce posiadać rentowne aktywa. Różnica w definicji tkwi w globalnej zmianie w aktywach będących źródłem dochodu wynikającego z dokonania inwestycji. Kiedy firma inwestuje w fabrykę lub wyposażenie, wzrasta jej kapitał produkcyjny netto. Ten wzrost na ogół nie występuje, gdy nabywcy indywidualni kupują akcje i obligacje. Zamiast tego, każdej inwestycji, dokonanej przez kupującego odpowiada „deinwestycja” po stronie sprzedającego. Kupujący i sprzedający prowadzą handel aktywami: sprzedający zamienia papiery wartościowe na gotówkę, a kupujący na akcje i obligacje. Rynek, na którym odbywają się transakcje, nazywa się rynkiem wtórnym. Inwestycja w sensie ekonomicznym ma miejsce jedynie wtedy, gdy papiery wartościowe są emitowane i sprzedawane na rynku pierwotnym. Wtedy i tylko wtedy firma otrzymuje pieniądze, których następnie może użyć do zakupu fabryki, wyposażenia lub zapasów.

Zazwyczaj termin „inwestycja” używa się w znaczeniu specjalistycznym. Zakupy aktywów w celu gromadzenia wartości, są nazywane inwestycją, nawet jeśli w ogólnej sumie aktywów następuje jedynie przeniesienie własności ze sprzedającego na kupującego. Zakupy akcji, obligacji, spekulacyjnych opcji, kontraktów towarowych, a nawet antyków, znaczków lub nieruchomości są uważane za inwestycje, jeśli tylko zamiarem indywidualnego nabywcy jest gromadzenie wartości, są one dla niego inwestycjami [7, s.6].

Podstawowym warunkiem zapewnienia pozycji oraz ekspansji rynkowej firmy jest nie tylko sprawność bieżącego zarządzania, lecz również podejmowanie optymalnych decyzji dotyczących rozwoju i źródeł jego finansowania. Od trafności tych decyzji zależy bowiem perspektywiczna konkurencyjność przedsiębiorstwa, jego udział w rynku i możliwość generowania zysków.

Rozwój firmy dokonuje się zasadniczo poprzez realizację określonych przedsięwzięć inwestycyjnych (rozwojowych). Inwestowanie jest procesem długotrwałym. Wymaga ono zgromadzenia kapitału niezbędnego do sfinansowania początkowych nakładów, które przyniosą efekt zawsze z pewnym opóźnieniem.

Przedsięwzięcia rozwojowe mogą dotyczyć zarówno zmian wielkości produkcji, jej jakości i struktury asortymentowej, obniżki kosztów, zmiany źródeł zaopatrzenia i kierunków zbytu, jak też powiązań z innymi firmami, a także wspólnych inwestycji, lokowania nadwyżek kapitału poza firmą macierzystą czy też innych form działania.

W literaturze przedmiotu spotyka się szereg kryteriów klasyfikacji przedsięwzięć inwestycyjnych. W celu zilustrowania problemu zaprezentuję jedną z nich. Pozwala ona wyróżnić [4, s.11-13]:

1)                inwestycje odtworzeniowe – polegające na zastępowaniu zużytych lub przestarzałych urządzeń nowymi; są to inwestycje stosunkowo najmniej ryzykowne, których celem jest przede wszystkim zapobieżenie wzrostowi kosztów związanych z procesem starzenia się majątku,

2)                inwestycje modernizacyjne – nastawione głównie na zmniejszenie kosztów wytwarzania wyrobów i przeprowadzane zazwyczaj łącznie z inwestycjami odtworzeniowymi,

3)                inwestycje innowacyjne – służące modyfikacji wytwarzanych dotychczas wyrobów,

4)                inwestycje rozwojowe – obejmujące dwa rodzaje przedsięwzięć:

a)                 mające na celu zwiększenie szeroko rozumianego potencjału produkcyjnego w znaczeniu wydajności parku maszynowego, rozwoju sieci handlowej, zróżnicowania kanałów dystrybucji,

b)                służące wdrażaniu do produkcji nowych wyrobów, lepiej zaspakajających istniejące potrzeby potencjalnych nabywców lub powodujących powstawanie nowych, dotychczas nie znanych potrzeb,

5)                inwestycje strategiczne – o charakterze:

a)                 defensywnym – zmierzające do ochrony przedsiębiorstwa przed działaniem konkurencji lub przed niekorzystnymi warunkami narzucanymi przez dostawców,

b)                ofensywnym – służące umocnieniu pozycji firmy na rynku poprzez np. tworzenie filii, wchodzenie w związki kooperacyjne, przejmowanie konkurentów na drodze fuzji,

c)                 defensywno – ofensywnym; przykładem takich działań mogą być prace badawcze, poszukiwania geologiczne itp.

6)                inwestycje dotyczące ustroju społecznego – służące zapewnianiu możliwie najlepszych warunków personelowi firmy, zarówno w czasie pracy, jak i poza nią,

7)                inwestycje dotyczące interesu publicznego – obejmujące m.in. wydatki związane z ochroną środowiska naturalnego, tworzeniu funduszy służących finansowaniu badań naukowych, szeroko rozumianym mecenatem przedsiębiorstw w dziedzinie kultury, edukacji itp.

Nie wszystkie z wymienionych rodzajów przedsięwzięć inwestycyjnych przynoszą firmie bezpośrednie korzyści. Niektóre z nich są związane z określonymi przepisami prawnymi (np. wydatki na ochronę środowiska), inne służą tworzeniu pozytywnego image firmy. Najważniejsze jednak z punktu widzenia zagwarantowania rozwoju przedsiębiorstwa, są decyzje inwestycyjne kształtujące jego możliwości produkcyjne oraz determinujące przyszłą pozycję na rynku. Rezultatem tych decyzji jest opracowanie planu inwestycyjnego firmy.