Miesięczne archiwum: Grudzień 2012

Rodzaje bilansów przedsiębiorstwa

Dla zarządzających (kierownictwa, rady nadzorczej) bilans firmy jest podstawowym nośnikiem informacji o stanie finansowym przedsiębiorstwa, a także podstawą
do analizy ekonomicznej.

Bilans jest to wartościowe zestawienie (tabelaryczne) aktywów i pasywów przedsiębiorstwa na określony moment bilansowy. W bilansie ujmuje się majątek przedsiębiorstwa z podziałem na części składowe (aktywa) oraz źródła pochodzenia tego majątku (pasywa).

W gospodarce światowej i polityce finansowej przedsiębiorstw stosuje się szczególne rodzaje bilansów. I są to np.:

  • Bilans      założycielski;
  • Bilans      otwarcia;
  • Bilans      zmian (stosowany przy zmianie formy prawnej przedsiębiorstwa);
  • Bilans      sanacyjny;
  • Bilans      likwidacyjny;
  • Bilans      upadłościowy;
  • Bilans      publikacyjny (dane z tego bilansu wpływają na ceny rynkowe akcji);
  • Bilans      handlowy;
  • Bilans      podatkowy.

Mimo, że bilans zawiera wiele danych liczbowych potrzebnych do zarządzania firmą to nie są one wystarczające dla prawidłowego podejmowania decyzji. Dopełnieniem liczby danych do sprawozdania finansowego jest tu rachunek wyników zawierający takie dane jak np.: przychody ze sprzedaży, zyski lub/i straty nadzwyczajne, wszelkie koszty, itp. oraz sprawozdanie z przepływów pieniężnych.

W zależności od potrzeb powyższe zestawienia mogą być mniej lub bardziej rozbudowane. Dla bardziej rozbudowanego sprawozdania wzrasta jego użyteczność analityczna ale równocześnie wzrasta pracochłonność w jego sporządzaniu i maleje czytelność.

Dla potrzeb tej pracy został sporządzony następujący bilans analityczny spółki akcyjnej (tabela 1) oraz rachunek zysków i strat (tabela 2).

Tabela A Bilans spółki akcyjnej „Iks” wraz ze strukturą analityczną bilansu

  Treść Stan 

początko-wy

Stan 

końcowy

Wskaźnik str.% dla st.pocz. Wskaźnik str.% dla st.końc. Zmiana kwoty Zmiana wsk.str.% Wskaźnik %

dynamiki

  1 2 3 4 5 3-2 5-4 3:2
  Aktywa              
A Majątek trwały 9 130 14 615 8,04 10,73 5 485 2,69 160,08
I Wartości niematerialne

i prawne

29 70 0,03 0,05 41,00 0,03 241,38
II Rzeczowy majątek trwały 8 753 13 584 7,70 9,97 4 831,00 2,27 155,19
III Finansowy majątek trwały 348 961 0,31 0,71 613,00 0,40 276,15
IV Należności długoterminowe 0 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00
B Majątek obrotowy 104 473 121 573 91,96 89,27 17 100,00 -2,69 116,37
I Zapasy 72 636 77 490 63,94 56,90 4 854,00 -7,04 106,68
II Rozliczenia międzyokresowe 142 35 0,12 0,03 -107,00 -0,10 24,65
III Należności i roszczenia 13 896 21 029 12,23 15,44 7 133,00 3,21 151,33
IV Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu 370 854 0,33 0,63 484,00 0,30 230,81
V Środki pieniężne 17 429 22 165 15,34 16,28 4 736,00 0,93 127,17
  Razem aktywa 113 603 136 188 100,00 100,00 22 585,00 X 119,88
                 
  Pasywa              
A Fundusze własne 25 452 37 585 22,40 27,60 12 133,00 5,19 147,67
I Fundusz podstawowy              
1 Kapitał akcyjny 5 313 6 780 4,68 4,98 1 467,00 0,30 127,61
2 Fundusz założycielski 0 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00
II Fundusz zapasowy             0,00
1 Kapitał zapasowy 6 143 10 568 5,41 7,76 4 425,00 2,35 172,03
2 Fundusz przedsiębiorstwa 0 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00
III Fundusz rezerwowy z aktualizacji wyceny 0 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00
IV Pozostałe fundusze rezerwowe 2 540 3 645 2,24 2,68 1 105,00 0,44 143,50
V Nie podzielony wynik finansowy z ubiegłych lat 220 718 0,19 0,53 498,00 0,33 326,36
VI Zysk netto 11 236 15 874 9,89 11,66 4 638,00 1,77 141,28
B Fundusze obce 88 151 98 603 77,60 72,40 10 452,00 -5,19 111,86
I Zobowiązania długoterminowe 12 250 17 900 10,78 13,14 5 650,00 2,36 146,12
1 Długoterminowe pożyczki, obligacje i inne papiery   wartościowe 1 050 2 640 0,92 1,94 1 590,00 1,01 251,43
2 Długoterminowe kredyty bankowe 8 000 11 250 7,04 8,26 3 250,00 1,22 140,63
3 Pozostałe zobowiązania długoterminowe 3 200 4 010 2,82 2,94 810,00 0,13 125,31
II Zobowiązania krótkoterminowe (bieżące) 75 901 80 703 66,81 59,26 4 802,00 -7,55 106,33
1 Pożyczki, obligacje i papiery wartościowe 0 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00
2 Kredyty bankowe 10 800 8 000 9,51 5,87 -2 800,00 -3,63 74,07
3 Zobowiązania różne 65 036 72 450 57,25 53,20 7 414,00 -4,05 111,40
4 Fundusze specjalne 0 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00
5 Rozliczenia międzyokresowe 44 155 0,04 0,11 111,00 0,08 352,27
6 Przychody przyszłych okresów 21 98 0,02 0,07 77,00 0,05 466,67
7 Rezerwy 0 0 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00
  Razem pasywa 113 603 136 188 100,00 100,00 22 585,00 X 119,88
                 

 

Tabela B Rachunek zysków i strat spółki akcyjnej „Iks”

    Wyszczególnienie   Rok  
      Funkcje ubiegły bieżący
A   Przychody ze sprzedaży A 62 825,00 76 430,00
B   Koszty działalności operacyjnej B 29 170,00 31 695,00
  1. Wartość sprzedanych towarów i usług   - -
  2. Zużycie materiałów i energii   18 378,00 19 970,00
  3. Usługi obce   3 158,00 3 430,00
  4. Podatki i opłaty   1 330,00 1 270,00
  5. Wynagrodzenia   3 416,00 4 840,00
  6. Świadczenia na rzecz pracowników   1 950,00 950,00
  7. Amortyzacja   938,00 1 235,00
C   Zysk/strata ze sprzedaży A-B 33 655,00 44 735,00
D   Pozostałe przychody operacyjne D 0,00 0,00
  1. Przychody ze sprzedaży składników majątku trwałego   - -
  2. Dotacje   - -
  3. Inne   - -
E   Pozostałe koszty operacyjne E 900,00 1 230,00
  1. Wartość sprzedanych składników majątku trwałego   - -
  2. Inne   900,00 1 230,00
F   Zysk/strata na działalności operacyjnej C+D-E 32 755,00 43 505,00
G   Przychody finansowe G 2 300,00 1 750,00
  1. Dywidenda   - -
  2. Odsetki   - -
  3. Inne   2 300,00 1 750,00
H   Koszty finansowe H 6 740,00 5 280,00
  1. Odsetki do zapłacenia   6 740,00 5 280,00
  2. Inne   - -
I   Zysk/strata na działalności gospodarczej F+G-H 28 315,00 39 975,00
J   Zysk nadzwyczajny J 0,00 0,00
K   Strata nadzwyczajna K 270,00 430,00
L   Zysk/strata brutto I+J-K 28 045,00 39 545,00
M   Obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego M 16 809,00 23 671,00
  1. Podatek dochodowy   9 237,00 12 707,00
  2. Inne   7 572,00 10 964,00
N   Zysk/strata netto L-M 11 236,00 15 874,00
           

 

Wskaźniki mające decydujące znaczenie w przyznawaniu kredytów

Diagnoza wynikająca z analizy struktury finansowej ma decydujące znaczenie w przyznawaniu kredytów. Jednak bank musi zwrócić uwagę również na możliwości ich zwrotu. Do oceny tych możliwości wykorzystuje się szereg wskaźników, a zwłaszcza:

–       wskaźnik pokrycia obsługi długu,

–       wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych,

–       wskaźnik pokrycia obsługi kredytu z cash flow.[1]

1. Wskaźnik pokrycia obsługi długu I określa stopień zabezpieczenia obsługi kredytu przez wygospodarowany w przedsiębiorstwie zysk. Jego wartość powinna być większa od 1,0 (minimum 1,2). Bank światowy za minimum przyjmuje 1,3, a jego optymalny poziom jako 2,5.

2. Wskaźnik pokrycia obsługi długu II przy pokryciu raty kapitałowej wraz z odsetkami długu długoterminowego uwzględnia zysk netto. Bowiem na spłatę kredytu może być przeznaczony zysk pozostający w firmie po opodatkowaniu. Wiadomo jest, że podatkobiorcy mają zawsze pierwszeństwo przed zobowiązaniami kredytowymi. Poziom wskaźnika pokrycia obsługi długu opartego na zysku netto powinien być co najmniej równy, a w zasadzie wyższy niż 1.[2]

Wielkość tego wskaźnika śledzona w czasie dostarcza informacji o sposobie wykorzystania kredytów do finansowania rozwoju przedsiębiorstwa. Jeśli wielkość tego wskaźnika w czasie maleje to świadczyć to może o nieefektywnym zarządzaniu przedsiębiorstwem, niewielkiej zyskowności zainwestowanych środków lub zbyt ambitnych planach rozwojowych firmy. Stałe utrzymywanie się niskiego poziomu tego wskaźnika może być sygnałem o konieczności wydłużenia okresu spłaty kredytu.

3. Wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych obrazuje, ile razy płacone odsetki mieszczą się w zysku brutto.[3]

Wskaźnik ten równy jedności oznaczałby, że cały osiągany przez przedsiębiorstwo zysk brutto byłby pochłonięty przez płacone odsetki. Zatem im wyższy jest wskaźnik od jedności, tym mniej jest uciążliwe dla firmy terminowe płacenie odsetek, tym mniejsze ryzyko, iż w razie nawet ujemnych wahań zysku może nastąpić niewywiązanie się kredytobiorcy z bieżącej obsługi zadłużenia.

W praktyce niektórzy kredytodawcy przyjmują za zadawalający stan, jeżeli wysokość wskaźnika wynosi co najmniej 4-5, uznając wówczas ryzyko przy udzielaniu kredytów za dopuszczalne.

4. Wskaźnik pokrycia obsługi kredytu z cash flow uważa się za najbardziej praktyczny i istotny wykładnik wiarygodności kredytowej przedsiębiorstwa. Za wartość normatywną przyjmuje się 1,5, co oznacza, że suma zysku po opodatkowaniu wraz z amortyzacją powinna być co najmniej 50 % wyższa niż roczna rata kredytu wraz z odsetkami. Niższy poziom tego wskaźnika jest dopuszczalny, ale projekt inwestycyjny, który będzie finansowany kredytem, uznaje się za przedsięwzięcie o podwyższonym ryzyku. Kredytodawca żąda wówczas od przedsiębiorstwa dodatkowych gwarancji kredytowych.[4]


[1] M. Sierpińska, T. Jachna, op. cit., s. 91.

[2] Ibidem, s. 92.

[3] W. Bień, Zarządzanie…, op. cit., s. 56.

[4] M. Sierpińska, T. Jachna, op. cit., s. 93.

Wskaźnik pokrycia zobowiązań długoterminowych rzeczowymi składnikami majątku

Wskaźnik pokrycia zobowiązań długoterminowych rzeczowymi składnikami majątku informuje o stopniu zabezpieczenia zobowiązań długoterminowych przez rzeczowe składniki majątku przedsiębiorstwa lub inaczej, ile razy wartość netto tych składników wystarczy na pokrycie danego kredytu.[1]

Niższy wskaźnik pokrycia zobowiązań długoterminowych majątkiem trwałym oznacza, że podmiot będzie miał trudności w uzyskaniu pożyczki na długi termin. Ponadto może zostać podwyższona stopa procentowa dla tego podmiotu.[2]

Wskaźnik ten posiada dużą wagę informacyjną zwłaszcza w przedsiębiorstwach zagrożonych upadłością. Nie ma on więc tak powszechnego zastosowania, jak poprzednie wskaźniki.

Wskaźniki zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu dotyczą oceny możliwości pokrycia płatności wynikających z istnienia długoterminowego zadłużenia w strukturze kapitału.


[1] M. Sierpińska, T. Jachna, op. cit., s. 91.

[2] L. Kopczyńska, op.cit., s. 8.

Wskaźnik zadłużenia długoterminowego

Wskaźnik zadłużenia długoterminowego określany jest też jako wskaźnik długu bądź wskaźnik ryzyka.[1]

Im wyższy jest udział kapitału długoterminowego, tym mniejsze jest ryzyko związane z odpływem kapitału z przedsiębiorstwa. Jednak zobowiązania długoterminowe powinny pozostawać w racjonalnej proporcji do kapitału własnego. Toteż wielkość wskaźnika zadłużenia długoterminowego powinna się mieścić w przedziale 0,5-1,0.

Firmy posiadające wyższą proporcję długoterminowych zobowiązań do kapitału własnego niż 1,0 uważane są za poważnie zadłużone.


[1] L. Kopczyńska, op. cit., s. 7.