Miesięczne archiwum: Listopad 2012

Wskaźnik zadłużenia kapitału własnego

Wskaźnik zadłużenia kapitału własnego określa stopień zaangażowania kapitału obcego w stosunku do kapitału własnego, a więc możliwość pokrycia zobowiązań z własnych źródeł.

Banki niechętnie udzielają kredytów inwestycyjnych, gdy kapitał własny w stosunku do zamierzonego kredytu nie osiąga relacji 1:1.

Na podstawie tego wskaźnika wierzyciele oceniają stan finansowy przedsiębiorstwa, uzależniając od jego wysokości dalsze udzielanie kredytów, a często wysokość pobieranych odsetek i okres kredytowania. Kapitały własne stanowią bowiem rodzaj gwarancji pokrycia zobowiązań wobec wierzycieli, nawet w razie poniesionych strat.

Wskaźniki oceny stopnia zadłużenia

Istotną grupę wskaźników charakteryzujących sytuację finansową firmy stanowią wskaźniki zadłużenia przedsiębiorstwa. Analiza stanu zadłużenia polega na określeniu udziału długu w finansowaniu aktywów firmy oraz badaniu relacji pomiędzy wielkością zysku a stałymi obciążeniami firmy z tytułu oprocentowania długu.[1]

Wskaźniki oceniające poziom zadłużenia przedsiębiorstwa przedstawia tabela 1.

1. Wskaźnik ogólnego poziomu zadłużenia informuje, jaki udział w całości aktywów stanowi zadłużenie, czyli udział zobowiązań (kapitałów obcych) w finansowaniu majątku przedsiębiorstwa.

Im wyższa jest wielkość wskaźnika, tym stopień zadłużenia firmy jest większy i odwrotnie. Im niższy poziom tego wskaźnika, tym sytuacja firmy jest korzystniejsza, z tego względu, że mniejszy jest udział kapitału obcego w finansowaniu działalności podmiotu.[2]

Zbyt wysoki poziom wskaźnika zadłużenia może podważyć wiarygodność finansową firmy. Zbyt niski poziom wskaźnika może świadczyć o niewykorzystaniu zewnętrznych źródeł finansowania dla zwiększenia korzyści finansowych firmy.

Według standardów zachodnich w firmie, w której nie została zachwiana równowaga między kapitałem obcym, a kapitałem własnym, wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 0,57 – 0,67.[3]

Tabela 1. Zestawienie wskaźników oceny stopnia zadłużenia przedsiębiorstwa

Wskaźniki oceny stopnia   zadłużenia przedsiębiorstwa

L.p.

Wskaźniki poziomu zadłużenia   przedsiębiorstwa

NAZWA

POSTAĆ

1.

wskaźnik   ogólnego poziomu zadłużenia

zobowiązania   ogółem x 100 %

aktywa   ogółem

2.

wskaźnik   zadłużenia kapitału własnego

zobowiązania   ogółem

kapitał   własny

3.

wskaźnik   zadłużenia długoterminowego

zobowiązania   długoterminowe

 kapitał własny

4.

wskaźnik   pokrycia zobowiązań długoterminowych rzeczowymi składnikami majątku

rzeczowe   składniki majątku trwałego

 zobowiązania długoterminowe

Wskaźniki zdolności   przedsiębiorstwa do obsługi długu

1.

wskaźnik   pokrycia obsługi długu I

zysk   brutto + odsetki

raty   kapitałowe + odsetki

2.

wskaźnik   pokrycia obsługi długu II

zysk   netto

raty   kapitałowe + odsetki

3.

wskaźnik   pokrycia zobowiązań odsetkowych

zysk   brutto + odsetki

odsetki

4.

wskaźnik   pokrycia obsługi kredytu z cash flow

zysk   netto + amortyzacja

rata   kredytu + odsetki

Źródło: M. Sierpińska, T. Jachna, Ocena przedsiębiorstwa według standardów światowych, Warszawa 2002.


[1] J. Czekaj, Z. Dresler, op. cit., s. 219.

[2] Finanse firmy, op. cit., s. 27.

[3] J. Ostaszewski, Analiza finansowa i wycena firmy według standardów EWG, Warszawa 1992, s. 53.

Analiza wskaźnikowa

Rozwinięciem wstępnej analizy sprawozdań finansowych jest analiza wskaźnikowa.

Zyskowność firmy jest przedmiotem zainteresowania wszystkich wymienionych grup odbiorców analizy wskaźnikowej. Trudno więc byłoby uszeregować wskaźniki analizy sprawozdań finansowych według potrzeb tych odbiorców. Stąd zazwyczaj ujmuje się je w grupy zawierające wskaźniki o zbliżonej treści ekonomicznej. Najbardziej typowe rozwiązanie pozwala wyróżnić cztery obszary analizy wskaźnikowej, służącej ocenie:

–         płynności finansowej,

–         rentowności,

–         zadłużenia,

–         sprawności działania przedsiębiorstwa.[1]

Wskaźniki finansowe są użytecznym narzędziem uzyskiwania informacji o kondycji finansowej firmy. Poszczególne wskaźniki finansowe dotyczą określonego obszaru działalności. Za pomocą szerokiego wachlarza wskaźników można charakteryzować różne aspekty działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Uzyskane w toku analizy wskaźniki umożliwiają ocenę zyskowności firmy, wielkości posiadanego przez nią majątku, źródeł jego pokrycia, stopnia płynności finansowej firmy i jej zdolności do obsługi zadłużenia.[2]

Wskaźniki te ilustrują przede wszystkim określone trendy (tendencje) i dlatego trzeba je obliczać i analizować dla kilku kolejnych okresów. Doceniając ich istotną rolę trzeba posługiwać się nimi z określoną ostrożnością, a zwłaszcza konieczne jest ich kompleksowe rozpatrywanie przy formułowaniu wniosków.

Analiza wskaźnikowa jak każda z metod badawczych posiada zarówno zalety jak i wady.[3]

Zalety analizy wskaźnikowej to:

–       prostota pomiaru zjawisk ,

–       powszechność stosowania wskaźników pozwala na prowadzenie analiz porównawczych z innymi firmami,

–       wskaźniki umożliwiają identyfikację krytycznych obszarów działania firmy,

–       analiza ta może być z powodzeniem wykorzystywana wspólnie z inną metodą.

Wady analizy wskaźnikowej to:

–       analiza wskaźnikowa nie ukazuje przyczyn niekorzystnych zjawisk,

–       istnieje niebezpieczeństwo niewłaściwej interpretacji wskaźników z powodu trudności ich porównywania z wartościami przeciętnymi, szczególnie duże w warunkach inflacji,

–       nie ma uniwersalnych wzorców wartości wskaźników, każda z dziedzin działalności gospodarczej posiada swoją specyfikę.

Analiza wskaźnikowa jest szybką i efektywną metodą uzyskiwania wglądu w operacje gospodarcze i funkcjonowanie firmy. Wraz z analizą otoczenia może ona służyć do przewidywania warunków działania przedsiębiorstwa w przyszłości.[4]


[1] M. Sierpińska, T. Jachna, op. cit., s. 79.

[2] W.Bień, op. cit., s. 47.

[3] R. Rutkowski, Zasady zarządzania firmą, Warszawa 1996, s. 18.

[4] M. Sierpińska, T. Jachna, op. cit., s. 79.

Ocena struktury kapitałowej

Analiza kapitałów (pasywów) bilansu zmierza do zbadania tendencji ich rozwoju, struktury źródeł finansowania oraz oceny zmian zachodzących w tym zakresie.[1]

W badaniu struktury kapitałów podstawowe znaczenie mają wskaźniki zamieszczone w tabeli 1.

Tabela 1. Wskaźniki wyposażenia przedsiębiorstwa w kapitały własne i obciążenia kapitałami obcymi

Rodzaj wskaźnika i sposób jego   ustalania

1. Wyposażenie przedsiębiorstwa

w kapitał własny

=

Kapitał   własny

Pasywa ogółem

x

100%
2. Obciążenie przedsiębiorstwa zobowiązaniami   długoterminowymi =

Zobowiązania   długoterminowe

Pasywa ogółem

x 100%
3.

Wyposażenie przedsiębiorstwa

w kapitał stały

=

Kapitał stały

 

Pasywa ogółem

x 100%
4. Obciążenie przedsiębiorstwa kredytem krótkoterminowym =

Kredyt   krótkoterminowy

Pasywa ogółem

x 100%
5. Obciążenie przedsiębiorstwa zobowiązaniami bieżącymi =

Zobowiązania   bieżące

Pasywa ogółem

x 100%

Źródło: M.Sierpińska, T.Jachna, Ocena……, Warszawa 2002, s.53.

Kapitały własne stanowią najbardziej stabilną podstawę finansowania działalności przedsiębiorstwa, decydującą o stopniu utrzymania płynności finansowej. Ich wysokość dostarcza wierzycielom informację, do jakiej kwoty firma zdolna jest ponieść konsekwencje finansowe w razie powstania strat.[2]

Natomiast kapitały obce, przekazywane jednostkom gospodarczym, wymagają zwrotu w ściśle określonym czasie.

Ze względu na okres spłaty można wyodrębnić następujące zobowiązania:

–  długoterminowe, których okres uregulowania jest dłuższy aniżeli rok, przy czym z tej grupy wyodrębnia się często zobowiązania średnioterminowe o okresie spłaty dłuższym aniżeli jeden rok ale nie przekraczającym pięciu lat,

– krótkoterminowe, których termin spłaty nie przekracza jednego roku.[3]


[1] T.Waśniewski, W.Skoczylas, Analiza sytuacji finansowej przedsiębiorstwa – pionowa ocena

pasywów bilansu, Rachunkowość 1993, nr 5, s.168.

[2] W.Bień. Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa, Warszawa 1998, s.172.

[3] Ibidem, s.173.

Wskaźnik rentowności majątku

Badanie marży zysku przedsiębiorstwa w stosunku do lat poprzednich i norm gałęziowych pomaga ocenić efektywność przedsiębiorstwa, jego strategię cenową oraz pozycję konkurencyjną.

Inwestorzy będą niechętni do inwestowania w przedsiębiorstwo o słabej zdolności wytwarzania dochodu, ponieważ to wpływa niekorzystnie na cenę rynkową akcji i przyszłe dywidendy spółki. Zaś wierzyciele będą stronić od spółek z ujemną zyskownością sprzedaży, ponieważ mogą nie otrzymać należnych im kwot.

Podstawowym wskaźnikiem, wykorzystywanym do analizy rentowności ekonomicznej przedsiębiorstwa, jest wskaźnik rentowności majątku.

1. Wskaźnik rentowności majątku informuje o wielkości zysku netto przypadającego na jednostkę wartości zaangażowanego w przedsiębiorstwie majątku. Zatem wskaźnik ten mierzy zdolność aktywów firmy do generowania zysku, czyli pokazuje jak efektywnie firma zarządza swoimi aktywami.[1]

Im wartość tego wskaźnika jest wyższa, tym korzystniejsza jest sytuacja finansowa firmy. Wiadomo przecież, iż aktywa są materialną bazą umożliwiającą przedsiębiorstwu prowadzenie działalności gospodarczej oraz osiąganie przychodów, a przede wszystkim zysków.[2]

Na wielkość powyższego wskaźnika wpływa szereg różnorodnych czynników, niekiedy o przeciwnych kierunkach oddziaływania. Rentowność majątku zależy więc od:

–       rentowności sprzedaży netto, czyli wielkości zysku zrealizowanego przy określonej sprzedaży

–       szybkości rotacji zaangażowanych aktywów.[3]

Zależność tę można zapisać równaniem:

zysk   netto

aktywa ogółem

=

Zysk netto

Sprzedaż netto

x

Sprzedaż netto

aktywa ogółem

rentowność aktywów = rentowność sprzedaży netto x rotacja aktywów.

Z powyższego równania można wysnuć wniosek, że taka sama rentowność aktywów może być wynikiem zupełnie różnej polityki sprzedaży wyrobów i usług:

  1. polityki ilości (niskich cen), charakteryzującej się niską zyskownością jednostkową, ale odpowiednio wyższą wielkością sprzedaży,
  2. polityki jakości (wysokich cen), charakteryzującej się wysoką zyskownością i niską rotacją aktywów.[4]

Trzeci aspekt badania rentowności przedsiębiorstwa dotyczy rentowności zaangażowanego kapitału własnego.

1. Wskaźnik rentowności kapitału własnego mierzy zdolność kapitału własnego do generowania zysku netto, czyli kładzie nacisk na zysk w stosunku do kwoty zainwestowanej przez akcjonariuszy. Dlatego wskaźnikiem tym interesują się przede wszystkim akcjonariusze.[5]

Wskaźnik zyskowności kapitału własnego określa stopę zysku, jaką przynosi inwestycja w dane przedsiębiorstwo.

Im wskaźnik wyższy, tym korzystniejsza ocena, ponieważ wyższa jest efektywność kapitału własnego, a to stwarza możliwości uzyskania wyższych dywidend oraz dalszego rozwoju podmiotu. Niski poziom tego wskaźnika nie będzie stanowił zachęty do inwestowania w dane przedsiębiorstwo, co może zagrażać dalszej jego egzystencji.[6]

Wskaźnik zwrotu kapitału własnego można przedstawić również przy pomocy iloczynu:

zysk netto

kapitał własny

=

Zysk netto

Aktywa ogółem

x

aktywa ogółem

kapitał własny

Wielkość tego wskaźnika zależy więc od:

–       efektywności produkcji wyrażonej zyskownością aktywów,

–       efektywności finansowej wyrażonej relacją aktywów do kapitału własnego.[7]

Wysokość wskaźnika rentowności kapitału własnego zależy między innymi od:

  • różnicy między wskaźnikiem rentowności kapitału całkowitego a stopą płaconych odsetek za pozyskiwanie kapitału obcego,
  • wskaźnika struktury kapitału, tj. udziału kapitału własnego w kapitale całkowitym.

[1] W. Bień, Czytanie bilansu przedsiębiorstwa (dla menedżerów), Warszawa 1993, s. 84.

[2] W. Bień, Zarządzanie…, op. cit., s. 7.

[3] M. Sierpińska, T. Jachna, op. cit., s. 105.

[4] M. Sierpińska, T. Jachna, op. cit., s. 105.

[5] R. Rutkowski, op.cit., s. 16.

[6] L. Kopczyńska, op. cit., s. 7.

[7] M. Sierpińska, T. Jachna, op. cit., s. 106.

Wskaźniki rentowności sprzedaży

Wskaźniki rentowności sprzedaży mogą być liczone jako rentowność brutto i netto, w zależności od kategorii zysku przyjmowanej do obliczeń.

Wskaźnik rentowności brutto może być obliczany jako:

–       relacja nadwyżki finansowej brutto do sprzedaży netto,

–       relacja zysku przed spłatą odsetek i opodatkowaniem do sprzedaży netto,

–       relacja zysku przed opodatkowaniem do sprzedaży netto.[1]

Tabela 5. Zestawienie wskaźników rentowności przedsiębiorstwa

Wskaźniki rentowności   przedsiębiorstwa

L.p.

Wskaźniki rentowności sprzedaży

NAZWA

POSTAĆ

1.

wskaźnik   rentowności sprzedaży brutto

zysk   przed opodatkowaniem x 100 %

sprzedaż   netto

2.

wskaźnik   rentowności sprzedaży netto

zysk   netto x 100 %

sprzedaż   netto

Wskaźniki rentowności majątku

1.

wskaźnik   zyskowności majątku ogółem

zysk   netto x 100 %

ogólna   wartość majątku

Wskaźniki rentowności   zaangażowanych kapitałów własnych

1.

wskaźniki   rentowności kapitału własnego

zysk   netto x 100 %

kapitał   własny

Źródło: opracowanie własne na podstawie Finanse firmy, praca zbiorowa pod redakcją J. Kowalczyka, Warszawa 1993.

Dwa pierwsze sposoby wykorzystywane są najczęściej do obliczania rentowności sprzedaży brutto w krajach wysoko rozwiniętych. Kategorie zysku przyjęte do jej obliczania pochodzą z rachunku wyników. W polskim rachunku wyników zysk brutto stanowi zysk przed jego opodatkowaniem i obliczony jest jako różnica pomiędzy przychodami ze sprzedaży, a kosztami uzyskania przychodów, skorygowana o straty i zyski nadzwyczajne.

1. Wskaźnik rentowności sprzedaży brutto odzwierciedla politykę cen przedsiębiorstwa oraz zysk, jaki generuje ono poprzez określoną wielkość sprzedaży.

Wielkość wskaźnika rentowności sprzedaży brutto jest niezależna od stopy opodatkowania zysku. Jednak poziom wskaźnika rentowności sprzedaży brutto jest zdeterminowany strukturą zysku generowanego na poszczególnych rodzajach działalności przedsiębiorstwa. Zależy on od zysku osiąganego na działalności podstawowej, działalności finansowej, wyniku na pozostałej sprzedaży oraz od salda strat i zysków nadzwyczajnych.[2]

2. Wskaźnik rentowności sprzedaży netto zwany również wskaźnikiem zyskowności sprzedaży, a także wskaźnikiem marży zysku określa zdolność firmy do generowania zysku przez sprzedaż, czyli informuje on o udziale zysku w wartości sprzedaży. Innymi słowy wskaźnik ten mówi o tym, jaki procent zysku przynosi dana wartość sprzedaży.[3]

Im niższy jest ten wskaźnik, tym większa wartość sprzedaży musi być realizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku. Natomiast im wskaźnik ten jest wyższy, tym wyższa jest efektywność poniesionych nakładów i osiągniętych dochodów.

Wielkość optymalna tego wskaźnika zależy w dużym stopniu od rodzaju działalności i struktury sprzedaży przedsiębiorstwa, a przede wszystkim od długości cyklu obrotowego, tj. okresu upływającego między ponownymi wydatkami na określone transakcje, a inkasem należności za sprzedane produkty i towary. Na przykład z reguły niższa marża zysku realizowana jest na sprzedaży wyrobów stanowiących przedmiot codziennych zakupów przez klienta, a więc o stosunkowo krótkim cyklu obrotu, przy którym niższe są koszty zamrożenia kapitałów i mniejsza skala ryzyka.[4]


[1] M. Sierpińska, T. Jachna, op. cit., s. 103.

[2] M. Sierpińska, T. Jachna, op. cit., s. 104.

[3] L. Kopczyńska, op. cit., s. 6.

[4] W. Bień, Analiza sytuacji badanego przedsiębiorstwa w raporcie biegłego rewidenta, Rachunkowość

1994, nr 3, s. 117.

Wiarygodność informacji finansowej

Użytkownicy sprawozdań muszą mieć możliwość porównania informacji finansowej z kolejnych okresów sprawozdawczych dla oceny kierunku zmian w dokonaniach firmy i w jej sytuacji finansowej. Muszą oni mieć możliwość porównania sprawozdań finansowych różnych firm w celu oceny dokonań swojej firmy oraz jej sytuacji finansowej w relacji do innych firm. Dlatego też informacja finansowa powinna być przedstawiana konsekwentnie według tych samych zasad.[1]

Wiarygodność oznacza, że informacja jest wolna od materialnych błędów i stronniczości. Wówczas użytkownicy mogą na niej polegać jako na reprezentującej wiernie to, co ma za swoją treść. Informacja jest wiarygodna, gdy ma następujące cechy:

  • wierność prezentacji – polega na prawdziwym odzwierciedleniu istotnej treści informacji.
  • przewaga treści nad formą – oznacza, że informacja powinna wiernie przedstawiać transakcje i inne zdarzenia zgodnie z ich treścią i ekonomicznymi realiami, a nie tylko zgodnie z ich formą prawną.
  • neutralność – sprawozdania finansowe nie są neutralne, jeśli poprzez selekcję lub sposób przedstawienia informacji wpływają na podejmowanie decyzji lub osąd w celu uzyskania przewidywanego rezultatu.
  • ostrożność – jest to włączenie stopnia przezorności do osądu potrzebnego przy dokonywaniu przewidywań w warunkach niepewności w taki sposób, że aktywa lub dochody nie są zawyżane, a zobowiązania i koszty nie są zaniżane.
  • kompletność – pominięcie szczegółów może spowodować niewiarygodność informacji i wprowadzić użytkownika w błąd.[2]

Źródłami informacji wykorzystywanymi w analizach ekonomicznych są bilanse, rachunki wyników i rachunki przepływów pieniężnych. Są one podstawą do przeprowadzania analizy i oceny działalności firmy przez jej zarząd, właścicieli, jak również współpracujące podmioty gospodarcze – banki, dostawców, potencjalnych inwestorów.

Bilans i rachunek wyników stanowią podstawę do statycznej i dynamicznej oceny stanu i wyników finansowych przedsiębiorstwa. Na ich podstawie sporządzany jest rachunek przepływów pieniężnych, który daje obraz przepływu środków pieniężnych w przedsiębiorstwie oraz orientację w kierunkach ich zagospodarowania.[3]

Każde sprawozdanie, w tym w szczególności finansowe, winno odpowiadać wymogom prawidłowości merytorycznej i formalno- rachunkowej. Prawidłowość merytoryczna sprawozdawczości polega na zgodności jej danych ze stanem faktycznym. Natomiast prawidłowość formalno-rachunkowa polega na zgodności jej z obowiązującymi przepisami oraz zgodności pod względem arytmetycznym.[4]


[1] E. Kalwasińska, Rachunkowość finansowa, Warszawa 1995, s. 18.

[2] E. Kalwasińska, op. cit, s. 18.

[3] M. Sierpińska, T. Jachna, op. cit., s. 40.

[4] L. Bednarski, R. Borowiecki, J. Duraj, E. Kurtys, T. Waśniewski, B. Wersty, op. cit., s. 25.